Prof.Dr. J.Th.J. (Joop) van den Berg - Montesquieu Instituut

Vooraanstaande PvdA-ideoloog die acht jaar de Wiardi Beckman Stichting, de 'denktank' van zijn partij, leidde, en korte tijd fractievoorzitter in de Eerste Kamer was. Was aanvankelijk journalist en daarna wetenschapper in Leiden. Na zijn periode bij de WBS hoogleraar en hoofddirecteur van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Was hoogleraar in Leiden en Maastricht. Leidde diverse adviescommissies en is publicist en columnist. Auctor intellectualis van begrippen als 'de Haagse kaasstolp' en 'het prefab-Kamerlid'.

PvdA
in de periode 1981-1996: lid Eerste Kamer, fractievoorzitter EK, directeur wetenschappelijk instituut partij, fellow Montesquieu Instituut, voorzitter wetenschappelijke raad MI
Johannes Theodorus Jozef (Joop) geboorteplaats en -datum
Maastricht, 2 april 1941

levensbeschouwing
geen godsdienstpartij(en)
PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf 1971

• - 

  parttime (leerling-)redacteur, dagblad "De Gelderlander", van juni 1963 tot november 1965 
• - 

  redacteur "Limburgs Dagblad" te Heerlen, van 15 september 1968 tot 1 april 1970 
• - 

  adjunct-hoofdredacteur "Limburgs Dagblad" te Heerlen, van 1 april 1970 tot 1 augustus 1971 
• - 

  wetenschappelijk medewerker parlementaire geschiedenis, Rijksuniversiteit Leiden, van 1 augustus 1971 tot 1 oktober 1981 
• - 

  directeur WBS (Wiardi Beckman Stichting), wetenschappelijk bureau PvdA, van 1 oktober 1981 tot 1 november 1989 
• - 

  hoogleraar Nederlandse politiek en parlementaire geschiedenis, Rijksuniversiteit Leiden, van 1 november 1989 tot 16 augustus 1996 
• - 

  lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 14 april 1992 tot 1 augustus 1996 
• - 

  fractievoorzitter PvdA Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 13 juni 1995 tot 1 augustus 1996 
• - 

  hoofddirecteur VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten), van 16 augustus 1996 tot 1 oktober 2002 
• - 

  deeltijd-hoogleraar parlementaire geschiedenis, (Rijks)universiteit Leiden, van 16 augustus 1996 tot 1 oktober 2006 
• - 

  honorair hoogleraar 'Het parlementaire stelsel: rechtsnormen en machtsverhoudingen', Universiteit Maastricht, van 1 januari 2004 tot 1 juli 2012 

vorige

• - 

  lid (1992-1996 covoorzitter) werkgroep "Staat en Burger", vanaf 1978 
• - 

  adviserend lid partijbestuur PvdA, van 1981 tot 1989 
• - 

  secretaris redactie "Socialisme en Democratie", van 1981 tot 1993 
• - 

  lid werkgroep Sociaal-Democratische Geschiedenis, WBS, vanaf 1982 
• - 

  lid en waarnemend voorzitter onafhankelijke commissie kandidaatstelling PvdA, Tweede Kamerverkiezingen, van 1985 tot 1986 
• - 

  lid commissie vernieuwing programma PvdA, van april 1987 tot 31 oktober 1987 (rapport "Schuivende Panelen") 
• - 

  voorzitter commissie kandidaatstelling PvdA, van 2002 tot 2004 
• - 

  voorzitter PvdA-adviescommissie 'actualisatie toekomst Koningshuis', 2011 
• - 

  lid PvdA-commissie integriteit, 2012 

huidige

• - 

  lid Raad van Advies JASON, vanaf 1990 
• - 

  voorzitter curatorium, Dr. J.M. den Uyl-leerstoel Universiteit van Amsterdam, vanaf 1993 
• - 

  lid curatorium, Internationaal Perscentrum "Nieuwspoort", vanaf 1996 
• - 

  columnist website "Parlement & Politiek", vanaf mei 2005 (tweewekelijkse column) 
• - 

  voorzitter stichting "Schuif aan", sociaalrestaurant Alphen aan den Rijn, vanaf 2007 
• - 

  lid curatorium, Ien Dales-leerstoel, Universiteit van Amsterdam, vanaf 2007 (vanwege het Centrum Arbeidsverhoudingen Overheidspersoneel) 
• - 

  voorzitter klankbordgroep gemeente ABR (Alphen aan den Rijn, Boskoop en Rijnwoude), vanaf december 2011 
• - 

  fellow Montesquieu Instituut, vanaf 1 november 2012 
• - 

  voorzitter Comité Rusland-Nederlandjaar Maastricht 
• - 

  bemiddelaar bestuursconflict gemeente Wassenaar, vanaf november 2012 (vanaf december informateur nieuw College van B&W van Wassenaar) 

vorige

• - 

  medewerker GPD (Gemeenschappelijke Persdienst)-bladen, van 1971 tot 1973 
• - 

  lid bestuur Stichting School voor de Journalistiek, van 1971 tot 1979 
• - 

  politiek columnist "NRC-Handelsblad", van 1973 tot 1981 
• - 

  lid redactie tijdschrift "Acta Politca", van 1975 tot 1981 
• - 

  voorzitter Stichting School voor de Journalistiek, van 1975 tot 1979 
• - 

  lid faculteitsraad, faculteit der rechtsgeleerdheid, Rijksuniversiteit Leiden, van 1978 tot 1980 
• - 

  lid Commissie Wetgevingsvraagstukken, van 5 februari 1981 tot 10 december 1985 
• - 

  lid begeleidingscommissie SCP (Sociaal en Cultureel Planbureau), van 1981 tot 1986 
• - 

  lid algemeen bestuur, LUF (Leids Universiteitsfonds), van 1983 tot 1991 
• - 

  voorzitter adviesraad Adviesbureau "Van Dantzig, Ligtenveld en Nooteboom" te Vught, van 1988 tot 1990 
• - 

  lid curatorium Cleveringa-leerstoel, Rijksuniversiteit Leiden, van 1989 tot 1995 
• - 

  voorzitter jury "Willem Banningprijs", van 1989 tot 2009 
• - 

  voorzitter commissie Subsidiëring Politieke Partijen, van september 1990 tot 1991 
• - 

  voorzitter redactie-begeleidingscommissie Leidraad, alumniblad van de Rijksuniversiteit Leiden, van 1990 tot 1994 
• - 

  lid curatorium LUF-leerstoel massacommunicatie, (Rijks)universiteit Leiden, van 1990 tot 2011 
• - 

  lid bestuur Nederlandse Kring voor Wetenschap der Politiek, van 1991 tot 1993 
• - 

  voorzitter Vereniging "Thorbecke" voor democratie en vertegenwoordiging, van november 1991 tot 1 januari 1993 
• - 

  lid jury Anne Vondelingprijs, van 1993 tot 1994 
• - 

  secretaris Thorbeckestichting, Rijksuniversiteit Leiden, van 1993 tot 1997 
• - 

  voorzitter jury "Thorbeckeprijs voor politieke welsprekendheid", van 1994 tot 2005 
• - 

  lid externe commissie inzake onderzoek vraagpunten m.b.t. ministeriële verantwoordelijkheid, zelfstandige bestuursorganen, managementcontracten en relatie ambtenaren/parlement, van 27 januari 1992 tot 1993 
• - 

  voorzitter jury "Anne Vondelingprijs", van 1994 tot 1998 
• - 

  lid curatorium leerstoel parlementsrecht, Rijksuniversiteit Limburg (later Universiteit Maastricht), van 1992 tot 2003 
• - 

  lid Raad van Commissarissen BNG (Bank van Nederlandse Gemeenten), van augustus 1996 tot 2003 
• - 

  lid wetenschappelijke raad CPG (Centrum voor Parlementaire Geschiedenis), Katholieke Universiteit Nijmegen, van 1997 tot 2012 
• - 

  lid bestuur, Stichting Thorbeckeleerstoel, Universiteit Leiden, vanaf 1997 
• - 

  lid Raad van Toezicht Universiteit Maastricht, van 1997 tot 2003 
• - 

  lid/'ambassadeur' bestuur, FDO (Forum voor Democratische Ontwikkeling), van september 1999 tot 1 januari 2006 
• - 

  lid Commissie Dagarrangementen voor ouders en kinderen, van december 2000 tot 2001 
• - 

  voorzitter Raad van Commissarissen "VNG Uitgeverij" B.V., van juli 2001 tot oktober 2002 
• - 

  kerndocent politiek en bestuur, Academie voor Wetgeving te 's-Gravenhage, van 2001 tot 2007 
• - 

  voorzitter Stichting Festival "Voor de Wind" (multidisciplinair orgelfestival), van 2003 tot 2007 
• - 

  voorzitter curatorium, Stichting Thorbeckeleerstoel, Universiteit Leiden, van 2003 tot 2012 
• - 

  lid expertcommissie implementatie WMO, gemeente Alphen aan den Rijn, van 2005 tot 2008 
• - 

  lid Raad van Advies www.kennislink.nl, van april 2005 tot 2012 
• - 

  voorzitter redactie "Jaarboek Vereniging van Griffiers", van april 2005 tot 2009 
• - 

  voorzitter commissie relatie burger-overheid, gemeente Rotterdam, van 14 december 2005 tot maart 2006 
• - 

  voorzitter FDO (Forum voor Democratische Ontwikkeling), van 1 januari 2006 tot 1 januari 2011 
• - 

  voorzitter commissie van advies inzake mogelijke herindeling van gemeenten in het Zuidplasgebied en omstreken, provincie Zuid-Holland, 2006 
• - 

  voorzitter wetenschappelijke raad Montesquieu Instituut te 's-Gravenhage, van 2007 tot 2012 
• - 

  "formateur" college van B&W Maastricht, van 19 oktober 2010 tot 26 oktober 2010 (na breuk in coalitie) 
• - 

  lid redactie "De Raad van State in perspectief", 2011 

afgeleide functies, presidia etc.
voorzitter vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Hoge Colleges van Staat (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 12 mei 1992 tot 1 augustus 1996lager onderwijs

• - 

  R.K. "Sint Aloysiusschool" te Maastricht, van 1947 tot 1953 (bij de Broeders onbevlekte ontvangenis) 

voortgezet onderwijs

• - 

  R.K. seminarie Rolduc te Kerkrade, van 1953 tot 1955 
• - 

  gymnasium-a, R.K. "Henric van Veldeke College" te Maastricht, van 1955 tot 6 juni 1961 

academische studie

• - 

  Nederlands recht (kandidaats), Katholieke Universiteit Nijmegen, van 1963 tot september 1965 
• - 

  Nederlands recht: vrije studierichting (doctoraal), Rijksuniversiteit Leiden, van september 1965 tot 19 september 1968 

promotie

• - 

  rechtsgeleerdheid, Rijksuniversiteit Leiden, 7 december 1983 

post-academisch onderwijs

• - 

  fellow NIAS (Netherlands Institute for Advanced Studies in the Humanities and Social Sciences), van 1980 tot 1981 

overige opleidingen

• - 

  zaterdagcursus, Rooms-Katholiek Instituut voor de Journalistiek te Nijmegen, van 1962 tot 1964 

als parlementariër

• - 

  Was woordvoerder justitie en binnenlandse zaken van de PvdA-Eerste Kamerfractie. Hield zich ook bezig met financiën. 
• - 

  Voerde in 1993 namens zijn fractie het woord bij de behandeling van het euthanasievoorstel-Hirsch Ballin 

opvallend stemgedrag

• - 

  In 1993 stemden hij en Jaarsma-Buijserd als enigen van hun fractie tegen een wetsvoorstel over de wijziging in de verhouding van ouderdomspensioen en toeslag 

uit de privésfeer

• - 

  Naamgever jaarlijkse 'Prof. Joop van den Berg-scriptieprijs' voor de beste bachelorscriptie in de opleiding politicologie Universiteit Leiden 
• - 

  Zijn echtgenote, gepromoveerd in de psychologie, was maatschappelijk werkster, docente en onderzoeker bij de Rijksuniversiteit Leiden. Daarnaast was zij gemeenteraadslid in Alphen aan den Rijn en gemeentelijk ombudsman in Alphen aan den Rijn en omliggende gemeenten (1998-2010). 
• - 

  Zijn vader was behanger/stoffeerder (in dienst van zijn vader) (tot 1926), werkzaam bij Vroom en Dreesman (1926-1929), zelfstandig behanger (1929-1931) en vertegenwoordiger (tot 1946) 

woonplaats
Alphen aan den Rijn

ridderorden
Officier in de Orde van Oranje-Nassau, 29 april 2003

overige onderscheidingen en prijzen
erelid SPIL, studentenvereniging politicologie, Universiteit Leiden

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

• - 

  lid Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, vanaf 1994 
• - 

  lid Hollandsche Maatschappij van Wetenschappen, vanaf 1995 

militaire dienst

• - 

  dienstplichtig militair, Koninklijke Luchtmacht, van 1961 tot 1963 

publicaties

• - 

  "Crisis in de Nederlandse politiek" (samen met H.A.A. Molleman, 1974) 
• - 

  "Parlement en Politiek" (cursusboek Teleac, samen met J.J. Vis, 1977) 
• - 

  "Aan de gelovigen overgeleverd. Opstellen over democratie, regering en parlement" (1982) 
• - 

  "De toegang tot het Binnenhof. De maatschappelijke herkomst van de Tweede-Kamerleden" (dissertatie, 1983) 
• - 

  "De toekomst van het democratisch-socialisme in Europa" (samen met P. van Driel e.a., 1988) 
• - 

  "Het 'prefab-kamerlid'. De gewijzigde recrutering van de Tweede-Kamerleden sinds 1971-1972", in: "Tussen Nieuwspoort en Binnenhof" (1989) (tevens mede-redacteur bundel) 
• - 

  "Stelregels en spelregels in de Nederlandse politiek" (oratie Leiden, 1990) 
• - 

  "Parlement en Politiek" (cursusboek Teleac, samen met J.J. Vis en D.J. Elzinga, 1992) 
• - 

  "De Republiek der Deelbelangen. De communicatie tussen ondernemer en parlement" (1993) 
• - 

  "De architectuur van het minderhedenbeleid" (met F.H. van der Burg e.a. (1994)) 
• - 

  "In het stadhuis zijn geen stemmen te halen, een essay over raad en raadslid" (1997) 
• - 

  "Samenhang en overzicht, een essay over de lokale democratie aan het einde van de eeuw van de staat" (1998) 
• - 

  "Tweehonderd jaar grondwetgeving: historie en actualiteit" (Daalderlezing, 1998) 
• - 

  "Verantwoorden of vertrekken, een essay over politieke verantwoordelijkheid" (1999) 
• - 

  "Een kwestie van vertrouwen, een essay over de terugkeer van de politiek in het openbaar bestuur" (2002) 
• - 

  "De aanspraak der Natie. Het koninklijk recht van kamerontbinding en de rol van de kiezer" (oratie Maastricht, 2004) 
• - 

  "Kamerleden als passanten in de Haagse politiek. De maatschappelijke herkomst van Tweede-Kamerleden 1970-2004", in: Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2004, 69 (samen met B. van den Braak) 
• - 

  "De eerste Kamer, of de zin van rivaliteit" (afscheidscollege Leiden, 2006) 
• - 

  "Het parlement: één instelling, drie instituties", in: J.Th.J. van den Berg e.a. (red.), "Het Parlement: Staatsrechtconferentie 2006" (2007), 15-37 
• - 

  "Parlementariërs in tijden van politieke turbulentie", in: K. Aarts, H. van der Kolk en M. Rosema, "Een verdeeld electoraat. De Tweede Kamerverkiezingen van 2006" (2007), 139-164 
• - 

  "Van APV tot IJspaleis. Canon van het gemeentebestuur in Nederland" (samen met J.W.M. Engels, VNG-uitgave 2008) 
• - 

  "De parlementaire orde is een politieke orde", in: Vertrouwen en zelfvertrouwen. Rapport parlementaire zelfreflectie", (Kamerstukken II, 2008-2009, 31.845, nr. 3, 130-140) 
• - 

  "Zonder last. Beschouwingen over de regels in de politiek" (bundel columns, met B.H. van den Braak, 2011) 
• - 

  diverse artikelen en hoofdstukken in boeken over o.a. constitutionele vraagstukken, de verhouding tussen regering en parlement en het democratisch socialisme 

literatuur/documentatie

• - 

  Liesbeth Wytzes, "'Nederlanders gaan slordig om met tradities'", Elsevier, 15 september 2012 
• - 

  Maaike van Houten, "'In de PvdA moet het een beetje een rommeltje zijn'", Trouw, 27 september 2012 
• - 

  Peter Bootsma, Bert van den Braak en Luc Verhey, "Kringen in de Hofvijver. Liber amicorum voor Joop van den Berg" (2012) 

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Zoetermeer, 27 september 1968

echtgeno(o)t(e)/partner
Dr. A.J.M. Groenewegen, Alida Johanna Maria (Lyda)

kinderen
1 zoon en 1 dochter