Comité van de Regio's (CvdR) - Montesquieu Instituut

Dit orgaan is de spreekbuis voor lokale en regionale overheden binnen de Europese Unie. De Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie zijn in bepaalde gevallen verplicht advies te vragen aan het Comité van de Regio's (CvdR), voordat zij een besluit kunnen nemen.

De Raad, Commissie of Europees Parlement kunnen het CvdR ook uit eigen beweging om advies vragen. Daarnaast heeft het comité het recht om op eigen initiatief adviezen uit te brengen.

De adviezen hebben vooral betrekking op beleidsterreinen die traditioneel tot de bevoegdheid van de lokale of de regionale overheden behoren, zoals cultuur en onderwijs. Ten slotte levert het Comité van de Regio's een bijdrage aan het goed functioneren van de Europese Unie als hoedster van de beginselen van subsidiariteit, proximiteit en partnerschap.

De oprichting van het CvdR in 1994 had een tweeledig doel. Ten eerste wordt ongeveer driekwart van de EU-wetgeving op decentraal niveau ten uitvoer gelegd, zodat het zinvol is vertegenwoordigers van lokale en regionale overheden meer te betrekken bij Europese regelgeving. Ten tweede staan lokale en regionale overheden dicht bij de burger, zodat het Comité de afstand tussen "Brussel" en de burger kan helpen verkleinen.

Inhoudsopgave van deze pagina:

Uitgebreid

Delen

1. Basiskenmerken
2. Bevoegdheden
3. Organisatie
4. Relatie met EU-lidstaten

5. Nederland
6. Juridisch kader
7. Meer informatie

De Europese Commissie en de Raad van de Europese Unie zijn verplicht om het Comité van de Regio's te raadplegen op terreinen die rechtstreeks betrekking hebben op de verantwoordelijkheden van de lokale en regionale overheden, te weten:

• - 

  de sociale en economische samenhang (regionaal beleid en structuurfondsen)
• - 

  trans-Europese netwerken op het gebied van vervoer, telecommunicatie en energie
• - 

  volksgezondheid
• - 

  onderwijs, jeugdzaken en cultuur
• - 

  werkgelegenheidsbeleid, beroepsopleiding en sociaal beleid
• - 

  milieu
• - 

  vervoer

Het Comité van de Regio's is bevoegd om naar het Europees Hof van Justitie te stappen wanneer nieuwe regelgeving of besluiten volgens het CvdR niet op Europees niveau zou moeten worden geregeld, maar op een lager niveau.

Het Comité van de Regio's telt 344 leden, en een gelijk aantal plaatsvervangende leden. Deze worden op voordracht van de betreffende lidstaten benoemd door de Raad van de Europese Unie voor een periode van vier jaar. Het Comité vergadert in voltallige vergadering en stelt met een gewone meerderheid zijn adviezen vast. Deze worden gezonden aan de instellingen en gepubliceerd in het Publicatieblad.

Commissies

Het CvdR telt zes commissies, die zijn belast met de voorbereiding van vijf plenaire vergaderingen per jaar. Tijdens deze vergaderingen wordt het algemene beleid van het Comité vastgesteld en worden de adviezen aangenomen. De commissies zijn:

• - 

  Beleid inzake territoriale samenhang (COTER)
• - 

  Economisch en sociaal beleid (ECOS)
• - 

  Duurzame ontwikkeling (DEVE)
• - 

  Cultuur en opleiding (EDUC)
• - 

  Constitutionele aangelegenheden en Europese governance (CONST)
• - 

  Externe betrekkingen (RELEX)

Bureau en voorzitter

De werkzaamheden van het Comité en de betreffende commissies worden gecoördineerd door het Bureau, dat bestaat uit een voorzitter, 35 leden, en leiders van fracties die binnen het Comité zijn vertegenwoordigd. Het Bureau stelt het beleidsprogramma op, zorgt voor de voorbereiding en organisatie van de werkzaamheden van de vergaderingen en commissies, en draagt verantwoordelijkheid voor de interne organisatie.

De voorzitter van het Comité van de Regio's wordt uit de leden gekozen voor de duur van twee jaar. De voorzitter leidt de plenaire vergaderingen en vertegenwoordigt het Comité naar buiten toe. De huidige voorzitter is Ramón Luis Valcárcel Siso.

Interne organisatie

Het Comité van de Regio's heeft 250 ambtenaren in vaste dienst. De ambtelijke organisatie wordt geleid door een secretariaat.

De leden van het Comité voor de Regio's zijn volledig onafhankelijk en zijn verdeeld overeenkomstig het aantal inwoners van de lidstaten (24 leden voor Duitsland, Frankrijk, Italië en het Verenigd Koninkrijk, 21 voor Spanje en Polen, 15 voor Roemenië, 12 voor Oostenrijk, België, Griekenland, Nederland, Portugal, Zweden, Bulgarije, Tsjechië en Hongarije, 9 voor Denemarken, Finland, Ierland, Litouwen en Slowakije, 7 voor Estland, Letland en Slovenië, 6 voor Luxemburg en Cyprus en 5 voor Malta).

Omdat de leden van het Comité de hoedanigheid van gemeentelijke of regionale afgevaardigden hebben, vertegenwoordigen ze een breed scala aan activiteiten op het gebied van lokaal en regionaal beleid binnen de Europese Unie. Het betreft bijvoorbeeld regionale bewindvoerders, regionale parlementen, gemeentelijke adviseurs en burgemeesters van grote steden. Zo blijven zij op de hoogte van wat er onder de door hen vertegenwoordigde burgers leeft, en kunnen zij hun standpunten en belangen tijdens vergaderingen van het CvdR te Brussel inbrengen in het communautaire besluitvormingsproces.

Dit betekent tevens dat zij de aangewezen personen zijn om de burger te laten weten wat er in de EU gaande is en hoe Brussel te werk gaat. Ook de werkwijze van het CvdR is erop gericht "de EU dichter bij de burger te brengen". Vaak houdt het Comité conferenties en vergaderingen buiten Brussel, in de regio's van de 27 lidstaten.

Het aantal leden van het Comité is beperkt tot 350, in het vooruitzicht van de uitbreiding van de Unie. Overeenkomstig het Verdrag van Nice moeten de leden van het Comité, door een politiek mandaat van de kiezer, gelieerd blijven aan de regionale en plaatselijke overheden die zij vertegenwoordigen.

Nederland heeft 24 afgevaardigden in het Comité van de Regio's.

Sinds de oprichting in 1991 heeft Nederland nog geen voorzitter geleverd. In het Bureau heeft Nederland twee vertegenwoordigers. Voor de zittingsperiode 2010-2015 zijn dit:

• - 

  Wim van de Donk (Commissaris van de Koning in Noord-Brabant, CDA), tevens voorzitter van de Nederlandse delegatie 

  plaatsvervanger: Hester Maij (Gedeputeerde Staten van Overijssel, CDA)

• - 

  Cor Lamers (burgemeester van Houten, CDA), vicevoorzitter van de Nederlandse delegatie

  plaatsvervanger: Hans Janssen (burgemeester van Oisterwijk, CDA)

Tot 2015 participeren er in het Bureau twee extra leden:

• - 

  Bas Verkerk (burgemeester van Delft, VVD) is als fractievoorzitter van de ALDE lid van het Bureau namens de ALDE-fractie
• - 

  Ton Rombouts (burgemeester van 's-Hertogenbosch, CDA) is als voorzitter van de commissie EDUC (onderwijs, jeugd, cultuur en onderzoek) waarnemend lid van het Bureau namens de EDUC-commissie

Het Europees Parlement vindt haar basis in het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) en het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VwEU).

• - 

  Algemene positie: VEU titel III art. 13
• - 

  Organisatie: zesde deel VwEU titel I hoofdstuk 3 tweede afdeling  art. 305, 306
• - 

  Reikwijdte adviesplicht: zesde deel VwEU titel I hoofdstuk 3 tweede afdeling art. 307