Meer vrouwen aan de top - Montesquieu Instituut

Slechts tien procent van de directeuren van de grootste bedrijven in de Europese Unie is vrouw en het aantal vrouwen onder CEO's (president-directeuren) ligt nog lager, namelijk drie procent. In het huidige tempo zal het nog zeker vijftig jaar duren voordat de besturen van Europese bedrijven voor ten minste veertig procent uit vrouwen bestaan.

Daarom heeft de Europese Commissie op 14 november 2012 een voorstel aangenomen dat stelt dat veertig procent van de Europese topfuncties in 2020 door vrouwen moet worden bekleed.

Inhoudsopgave van deze pagina:

Delen

1. Quotum
2. Uiteindelijke voorstel Europese Commissie

3. Argumenten in de discussie
4. Meer Informatie

De Commissie Rechten van de Vrouw en Gendergelijkheid van het Europees Parlement (EP) heeft in een verslag de Europese Commissie opgeroepen om wetgeving voor te stellen om de vertegenwoordiging van vrouwen in besturen van ondernemingen te verhogen tot dertig procent in 2015 en veertig procent in 2020. Dit voorstel is op 6 juli 2011 aangenomen door het Parlement als een niet-wetgevende resolutie.

Quotum en kwalificaties

Aan de ene kant zijn de leden van het Europees Parlement dus vóór bindende maatregelen. Aan de andere kant wijst het Europees Parlement erop dat het aannemen van mensen voor bestuursfuncties puur op grond van vaardigheden, kwalificaties en ervaring van de kandidaat moet gebeuren.

Steunmaatregelen

Daarnaast zouden de EU-lidstaten volgens het Europees Parlement speciale regelingen moeten introduceren om de deelname van vrouwen aan het arbeidsproces te stimuleren. Hierbij wordt gedacht aan verschillende voorzieningen, zoals kinderopvang, mantelzorg of belastingvoordelen voor bedrijven. Daarnaast is het Europees Parlement van mening dat lidstaten naar andere manieren moeten zoeken zodat familie- en werkverplichtingen beter te combineren zijn.

Het aantal vrouwelijke ondernemers ligt ook niet erg hoog. In de Europese Unie is slechts één op de tien vrouwen ondernemer, in tegenstelling tot één op de vier mannen. Leden van het EP vinden dat de Europese Commissie en de nationale, regionale en lokale autoriteiten beter gebruik moeten maken van bestaande financieringsmogelijkheden voor vrouwelijke ondernemers, zoals speciale (studie)beurzen en leningen aan startende ondernemers (durfkapitaal) en het toegankelijk maken van sociale zekerheidsvoorzieningen. Een voorbeeld van durfkapitaal is een micro-krediet van 25.000 euro voor kleine ondernemingen en mensen die een eigen bedrijf willen oprichten.

Het Europees Parlement wil verder dat het ’programma ‘Erasmus voor jonge ondernemers’ breder bekend wordt gemaakt. Dit programma biedt startende ondernemers de kans om zes maanden te werken met een ervaren ondernemer in een ander EU-land.

Na een voorlopige stemming over het voorstel van eurocommissaris Viviane Reding in oktober 2012, bleek dat er niet veel steun vanuit de Commissie was voor een 'vrouwenquotum'. Kort daarna werd bekend dat het besluit over de wetgeving wordt uitgesteld. Na de weerstand die de maatregel zowel binnen als buiten Brussel opriep, heeft de Europese Commissie op 14 november 2012 besloten om het voorstel over een verplicht vrouwenquota in het Europese bedrijfsleven af te zwakken. Reding wil nu een eerlijker selectieprocedure binnen bedrijven, die uiteindelijk moet leiden tot een gelijkwaardigere verhouding tussen mannen en vrouwen aan de top.

Het streven is nu dat minstens veertig procent van de niet-uitvoerende bestuursleden van beursgenoteerde bedrijven vrouw is. Hun rol is in wezen beperkt tot die van toezichthouders, zoals in een raad van commissarissen. Deze bestuurders hebben wel invloed op benoemingen, maar hebben geen invloed op de dagelijkse gang van zaken. De uitvoerende bestuursleden worden uitgesloten van deze nieuwe wetgeving, omdat "het dagelijks bestuur van een onderneming meer sectorspecifieke kennis en ervaring vereist". Uiteindelijk hoopt eurocommissaris Reding op een geslachtsneutrale selectieprocedure.

Eerste en Tweede Kamer

De Nederlandse Eerste en Tweede Kamer hebben bezwaar gemaakt tegen Europese regelgeving op dit gebied. Het is aan de lidstaten zelf gedragscodes of regels op te stellen. Om hun standpunt kracht bij te zetten, heeft de Staten-Generaal geprobeerd om een gele kaart uit te delen, zodat de Commissie het wetsvoorstel zou moeten heroverwegen. In januari 2013 is echter gebleken dat de Eerste en Tweede Kamer niet genoeg steun hebben gekregen van andere nationale parlementen om de Commissie nog dwars te kunnen liggen; enkel de parlementen van Denemarken, Polen, Tsjechië, Verenigd Koninkrijk en Zweden waren het met Nederland eens. Mocht Nederland nu alsnog de richtlijn van tafel willen krijgen, dan zal dat moeten in overleg met de andere lidstaten binnen de Raad van Ministers.

Minister Kamp liet weten dat in Nederland op termijn wel serieus gekeken moet worden naar een verplicht quotum. Vooralsnog moeten bedrijven eerst zelf de kans krijgen en grijpen om meer vrouwen in de top te benoemen.

Minister Bussemaker (Emancipatie) heeft op 24 januari 2013 in de Tweede Kamer ook haar voorkeur uitgesproken voor de Nederlandse aanpak, wat inhoudt dat bedrijven ernaar streven om topfuncties voor 30% door vrouwen te laten bekleden.

Hieronder staan een aantal argumenten over maatregelen met als doel het aantal vrouwen aan de top te verhogen, waarbij bijna altijd wel kanttekeningen te maken zijn. Dat maakt een oordeel niet eenvoudig. Europa is wikken en wegen.

Tip: na het lezen van de argumenten kunt U zelf Uw reactie geven.

Het gebruik van quota is noodzakelijk om het aantal vrouwen in topposities te vergroten.

Alleen wanneer er bindende wetgeving is zoals quota, zullen bedrijven in actie komen om deze streefcijfers ook daadwerkelijk te bereiken. De praktijk zonder quota, zoals nu het geval is, laat zien dat het aantal vrouwen in topposities te langzaam stijgt. Zelfs als het voorstel van het Europees Parlement wordt uitgevoerd, zouden besturen over vijftig jaar nog niet eens voor de helft uit vrouwen bestaan.

Het invoeren van sancties is niet nodig om vrouwen aan de top te krijgen.

Aangezien tegenwoordig meer vrouwen dan mannen afstuderen aan universiteiten, zullen ze vanzelf naar de top doorstromen. Voorwaarde is wel dat werkgevers zich flexibel opstellen met betrekking tot de werk-privé balans van hun mannelijke en vrouwelijke werknemers.

De voorstellen van het Europees Parlement spreken elkaar tegen.

Het Europees Parlement stelt aan de ene kant voor om mensen aan te nemen op grond van hun kwaliteiten, kwalificaties en ervaring. Aan de andere kant stelt het Parlement voor om quota in te voeren. Deze twee voorstellen zouden elkaar in de praktijk kunnen tegenwerken. Mensen moeten worden geselecteerd voor een functie puur op grond van bovenstaande eisen. Het geslacht mag hierbij geen rol spelen.

De voorstellen van de Europese Commissie hebben geen invloed.

In het voorstel van eurocommissaris Reding krijgen vrouwen alleen een rol van toezichthouder, waardoor ze geen concrete invloed in het bedrijf krijgen. De vrouwen zouden in dat geval dus alleen in het bestuur zitten vanwege de Europese regelgeving, en met zo min mogelijk bevoegdheden.

Uw reactie

Door op Uw reactie te klikken kunt u laten weten wat u van de verschillende argumenten/ stellingen vindt. Ook kunt u natuurlijk andere argumenten aandragen.