Financiële crisis Cyprus - Montesquieu Instituut

In juni 2012 heeft de Cypriotische regering noodhulp bij de Europese Unie aangevraagd. Cyprus is het vijfde eurozoneland dat een reddingsoperatie nodig heeft onder Europa's tijdelijke reddingsfonds, het European Financial Stability Facility (EFSF), of zijn opvolger, het Europees Stabiliteitsmechanisme. Het land ondervindt momenteel moeilijkheden bij het beschermen van zijn bancaire systeem tegen de Griekse financiële crisis.

Eind maart 2013 werd een akkoord bereikt over een Europees steunprogramma aan Cyprus van maximaal 10 miljard euro. Het land moet daarnaast zelf zo'n 7 miljard bijdragen. Spaartegoeden tot 100.000 euro worden ongemoeid gelaten. De tweede bank van het land gaat failliet en klanten met een tegoed van meer dan een ton bij die bank zijn hun geld kwijt. Ook bij de grootste bank van Cyprus verliezen spaarders met meer dan 100.000 euro een aanzienlijk deel van hun geld; bij andere banken komt waarschijnlijk een beperkte heffing op tegoeden hoger dan een ton.

Inhoudsopgave van deze pagina:

Delen

1. Achtergrond en oorzaken
2. Europese steun

3. Steun van Rusland
4. Meer informatie

Cyprus is de op twee na kleinste economie van de eurozone. Het exploderen van een elektriciteitscentrale en de blootstelling van Cypriotische banken aan de Griekse crisis, zorgden ervoor dat de economie van Cyprus in de loop van 2011 in de problemen kwam. Hierdoor kan Cyprus niet voldoen aan de Europese norm van een begrotingstekort van maximaal 3 procent. Steun vanuit Europa is hierbij nodig.

Verwevenheid met Griekse economie

De financiële sector van Cyprus was de grootste houder van Griekse schulden. Cypriotische banken hebben meer dan 22 miljard euro aan leningen in de Griekse privé-sector. Dat is meer dan het totale BBP van Cyprus, dat 18 miljard euro bedraagt. Daardoor is de Cypriotische financiële sector hard geraakt door de herstructurering van Grieks waardepapier waartoe Griekenland in februari 2012 een overeenkomst bereikte met de private schuldeisers. 

Vooral Cyprus Popular Bank (CPB) – de grootste kredietverstrekker van Cyprus – kwam in de problemen nadat het voor 2 miljard aan Griekse schuld had afgeschreven in een recente schuldherstructurering van Griekenland. Op 2 juli werd bekend dat de Cypriotische overheid 1,8 miljard euro aan aandelen van de bank had gekocht. Voor de kleine Cypriotische economie vertaalt 1,8 miljard euro zich al snel in een begrotingstekort van 10 procent van het BBP.

Economische indicatoren

Bron: Eurostat

Aanvraag van steun

Op 25 juni 2012 diende Cyprus een officieel verzoek voor financiële hulp van de eurolanden in. Op 27 juni volgde een officieel verzoek aan het IMF.

Besluitvorming

Woensdag 27 juni 2012 liet de eurogroep na een telefonisch overleg in een statement weten welwillend te staan tegenover het hulpverzoek vanuit Cyprus. Over de samenstelling van het hulpprogramma werd door de Europese Commissie (namens de eurolanden) en de Europese Centrale Bank onderhandeld met de Cypriotische autoriteiten en het IMF.

In de nacht van 15 op 16 maart 2013 bereikte de eurogroep overeenstemming over een steunprogramma van 10 miljard euro aan Cyprus. De Cypriotische regering steunde het plan, maar het Cypriotisch parlement verwierp het op 19 maart 2013. Hierdoor zat de eurogroep een week later opnieuw aan de onderhandelingstafel. Op maandag 25 maart 2013 is een gewijzigd reddingsplan definitief vastgesteld.

Samenstelling van het steunpakket

De financiële steun wordt verstrekt uit het permanente Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM). Het aanvankelijke EU-noodplan beoogde een heffing op spaartegoeden van 6,75 procent tot 100.000 euro en 9,9 procent boven de 100.000 euro. De Cypriotische regering wilde de heffingen op spaartegoeden tot 100.000 euro verlagen van 6,75 procent naar 3 procent en op spaartegoeden boven de 100.000 verhogen van 9,9 procent naar 12,5 procent. Het Cypriotisch parlement stemde echter tegen. Met het nieuwe reddingsplan van 25 maart worden alle spaartegoeden tot 100.000 euro veiliggesteld.

Europa zal 10 miljard euro aan noodhulp bieden. Het resterende bedrag (zo'n 7 miljard) dat nodig is om Cyprus van een faillissement te redden, zal komen van belastingverhogingen, de verkoop van staatseigendommen en het herstructureren van banken. Dat laatste betekent dat de op één na grootste bank van Cyprus, de Laiki Bank, wordt opgeheven. Spaartegoeden, aandelen en obligaties van boven een ton bij deze bank gaan verloren. Spaartegoeden tot een ton worden overgeheveld naar de grootste bank van het land: de Bank of Cyprus. Deze tegoeden zullen ook voor een groot deel bij moeten gaan dragen aan het resterende bedrag dat Cyprus nodig heeft. De spaargelden van boven de 100.000 euro bij de Bank of Cyprus worden in eerste instantie bevroren. Binnenkort zal hier echter een heffing over komen. Het percentage van deze heffing hangt af van het bufferkapitaal dat de Bank of Cyprus nodig heeft. Er gaan geruchten dat het om 30 procent gaat. Bij andere banken komt mogelijk een lagere heffing op spaartegoeden boven een ton; er is sprake van vier procent.  Om te voorkomen dat spaarders massaal hun geld naar het buitenland brengen, zijn er beperkingen aan het kapitaalverkeer opgelegd.

Bezuinigingen en hervormingen

In ruil voor de financiële hulp moet Cyprus hervormingen en bezuinigingen doorvoeren. In hun verklaring in juni 2012 lieten de ministers van Financiën van de eurozone weten dat deze zullen voortborduren op de aanbevelingen die de Europese Commissie op 30 mei 2012 publiceerde in het kader van het Europees Semester.

Het hulpprogramma zal uitgaan van:

• - 

  maatregelen om de financiële sector stabieler te maken
• - 

  het op orde brengen van de staatsfinanciën
• - 

  structurele hervormingen om de concurrentiekracht en economische groei van Cyprus te stimuleren

Naast de aanvraag voor Europese steun, heeft Cyprus Rusland om hulp gevraagd. Bij Rusland werd een verzoek ingediend voor een lening van 5 miljard euro. Cyprus en Rusland hebben nauwe banden op politiek en zakelijk vlak. Veel vermogende Russen beschouwen het eiland als tweede thuishaven. In 2011 wist Cyprus al een lening van 2,5 miljard euro van Rusland te krijgen, na de ontploffing van de grootste elektriciteitscentrale die zorgde voor 53 procent van de elektriciteitsproductie op het eiland. Op 22 maart 2013 zijn gesprekken tussen de Cypriotische en Russische ministers van Financiën stukgelopen.

Europa Nu

Andere website