Dr. C. (Cees) Berkhouwer - Montesquieu Instituut

'Boerenkees'. Advocaat die zich in de Tweede Kamer aanvankelijk bezighield met justitie. Later woordvoerder buitenlandse zaken en pleitbezorger voor Europese samenwerking. Werd hét gezicht van de VVD in Europa, onder andere doordat hij enige tijd voorzitter van het Europees Parlement was. Handig parlementariër die als hij zich niet had voorbereid op een debat als laatste spreker niet zonder enige bombarie een samenvatting gaf van wat zijn voorgangers hadden gezegd. Een flamboyant man, die, hoewel andere drank zijn voorkeur had, op tv reclame maakte voor melk.

VVD
in de periode 1956-1984: lid Tweede Kamer, lid Europees Parlement, voorzitter Europees Parlement
Cornelis (Cees) geboorteplaats en -datum
Alkmaar, 19 maart 1919

overlijdensplaats en -datum
Alkmaar, 5 oktober 1992

levensbeschouwing

• - 

  Hervormd: vrijzinnig (opgevoed) 
• - 

  geen godsdienst 

partij(en)

• - 

  PvdV (Partij van de Vrijheid), van 1946 tot 24 januari 1948 
• - 

  VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie), vanaf 24 januari 1948 

• - 

  uienplukker, bollenpeller (tijdens de crisisjaren) 
• - 

  medewerker advocatenkantoor Mr A.J.M. Leesberg te Alkmaar, 1942 
• - 

  advocaat en procureur te Alkmaar, van 1942 tot 1963 
• - 

  lid gemeenteraad van Alkmaar, van 6 september 1949 tot 1961 
• - 

  lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 6 november 1956 tot 4 september 1979 
• - 

  lid Europees Parlement, van 16 september 1963 tot 12 juli 1979 (aangewezen door de Staten-Generaal) 
• - 

  voorzitter Europees Parlement, van 13 maart 1973 tot 11 maart 1975 
• - 

  lid Europees Parlement, van 17 juli 1979 tot 24 juli 1984 (rechtstreeks gekozen) 

• - 

  fractievoorzitter VVD gemeenteraad van Alkmaar, van september 1949 tot 1961 
• - 

  fractievoorzitter Liberale en Democratische fractie, Europees Parlement, van 1969 tot 1973 

lijsttrekkerschap etc.

• - 

  lijsttrekker VVD Europese Verkiezingen 1979 

• - 

  juridisch adviseur KNAU (Koninklijke Nederlandse Athletiek Unie), omstreeks 1948 
• - 

  lid Staatscommissie inzake herziening van de Loterijwet (Staatscommissie-Wiarda), vanaf maart 1958 
• - 

  lid Raad van Commissarissen "Brandwaarborg 1816" te Oudkarspel 
• - 

  lid Raad van Commissarissen "Caransa" B.V. te Amsterdam, omstreeks 1970 
• - 

  lid Raad van Commissarissen N.V. Vervoermaatschappij NZH (Noord-Zuid-Holland Vervoermaatschappij) te Haarlem, omstreeks 1970 
• - 

  lid Raad van Commissarissen "Data Proces" B.V. te Amersfoort 

afgeleide functies, presidia etc.

• - 

  ondervoorzitter vaste commissie voor Zaken Overzee (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 28 april 1958 tot 16 september 1959 
• - 

  voorzitter vaste commissie voor de betrekkingen met Suriname en de Nederlandse Antillen (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 29 september 1959 tot 17 september 1963 
• - 

  voorzitter bijzondere commissie voor het wetsvoorstel Goedkeuring voor Suriname van het E.E.G.-verdrag (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 24 mei 1962 tot juli 1962 
• - 

  lid Commissie van Voorbereiding voor de Nota "de zaak-Van der Putten" (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van augustus 1962 tot maart 1963 
• - 

  ondervoorzitter bijzondere commissie voor de ontwerp-Wet installaties continentaal plat (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 27 mei 1964 tot september 1964 
• - 

  voorzitter bijzondere commissie voor het wetsontwerp inzake strafbaarstelling vliegtuigkapingen (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 13 mei 1970 tot december 1970 
• - 

  ondervoorzitter bijzondere commissie voor de wetsontwerpen inzake bestrijding omroepuitzendingen buiten elk nationaal gebied (o.a. Goedkeuring Verdrag van Straatsburg) (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van juli 1971 tot juni 1973 
• - 

  voorzitter subcommissie uit de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken voor NAVO en Oost-West-verhouding (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 13 juni 1972 tot 1973 
• - 

  voorzitter bijzondere commissie voor het wetsvoorstel Goedkeuring Verdragen tegen kaping van vliegtuigen (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 29 juni 1972 tot 19 december 1972 
• - 

  voorzitter bijzondere commissie voor het wetsvoorstel Goedkeuring Rijnverdragen/wijziging Wet verontreiniging oppervlaktewateren (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 18 juli 1977 tot 1 september 1979 
• - 

  ondervoorzitter bijzondere commissie voor het wetsvoorstel tot Goedkeuring van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 13 april 1978 tot september 1978 

Europese (parlements)commissies e.d.

• - 

  vicevoorzitter Europees Parlement (met als enige onderbreking zijn voorzitterschap), van 11 maart 1966 tot 16 juli 1979 
• - 

  lid politieke commissie, van 14 maart 1978 tot 23 juli 1984 
• - 

  lid Commissie Reglement en Verzoekschriften, van 14 maart 1978 tot 9 maart 1982 
• - 

  lid Commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, van 21 januari 1982 tot 23 juli 1984 
• - 

  lid delegatie voor betrekkingen met Latijns-Amerika, van 11 april 1983 tot 23 juli 1984 

voortgezet onderwijs

• - 

  Stedelijk Gymnasium te Alkmaar, van 1931 tot 10 juni 1937 

academische studie

• - 

  Nederlands recht, Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, van september 1937 tot 22 mei 1942 

promotie

• - 

  rechtsgeleerdheid, Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, 12 juli 1946 

als parlementariër

• - 

  Hield zich in de Tweede Kamer aanvankelijk vooral bezig met justitie en overzeese rijksdelen en was vanaf 1967 buitenland-woordvoerder 
• - 

  Was in 1960 en 1961 woordvoerder bij de behandeling van de wijziging van de Loterijwet ('Toto-wet') 
• - 

  Was in 1961 één van de woordvoerders van zijn fractie bij de behandeling van wetsvoorstellen tot herziening van het kinderstrafrecht en van het kinderstrafprocesrecht 
• - 

  Was in 1964 woordvoerder van zijn fractie bij de behandeling van de zgn. Anti-REM-wet 
• - 

  Voerde in 1966 het woord bij het debat over de vrijlating van Lages 
• - 

  Voerde in 1972 het woord bij het debat over de vrijlating van de 'Drie van Breda' 
• - 

  Interpelleerde op 27 november 1974 namens de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken minister Van der Stoel over standrechtelijke executies van gewezen functionarissen in Ethiopië 

opvallend stemgedrag

• - 

  Behoorde in 1962 met Ritmeester, Schuitemaker en Zegering Hadders tot de minderheid van zijn fractie die vóór de ontwerp-Wet Premie Kerkenbouw stemde 

algemeen

• - 

  Trad in 1950 op als raadsman van de Republiek der Zuid-Molukken in een proces tegen de Koninklijke Paketvaart Maatschappij over troepenvervoer voor Indonesië 
• - 

  Was een warm voorstander van Europese eenheid en van het vrije verkeer van burgers binnen Europa. Wilde de Europese gedachte vooral zichtbaar maken voor 'gewone' burgers. 
• - 

  In 1961 één van de 12 parlementsleden, die een verklaring ondertekende waarin werd aangedrongen op het nakomen door Nederland van de belofte inzake het zelfbeschikkingsrecht van Nieuw-Guinea. 
• - 

  Kreeg landelijke bekendheid doordat hij meewerkte aan een t.v.-spotje voor het drinken van melk ("Ik drink melk, U ook?). Volgens de cabaretier Wim Kan trok hij daarbij een gezicht van opperste verbazing: "Wat drink ik nu toch weer?" 
• - 

  Kwam in juni 1983 enigszins in opspraak, omdat hij na een receptie van de Italiaanse boerenbonden een dure fles wijn zou hebben meegenomen; Hijzelf verklaarde dat de fles mocht worden meegenomen. 
• - 

  Werd in 1983 niet herkiesbaar gesteld voor het Europees Parlement vanwege zijn optreden in het openbaar. 

uit de privésfeer

• - 

  Was voor 1940 een niet onverdienstelijk atleet 
• - 

  Won als jong jurist in 1949 een prijsvraag van de (Koninklijke) Nederlandse Maatschappij tot Bevordering van de Geneeskunst over aansprakelijkheid van medici voor beroepsfouten 
• - 

  Huwde op zijn 24ste met een weduwe, die twee kinderen had 
• - 

  Zijn tweede echtgenote was een Française. Zij was vertaalster. 
• - 

  Zijn vader was zuurkoolhandelaar 

anekdotes en citaten

• - 

  In zijn maidenspeech in december 1956, hij was toen 37 jaar, sprak hij nogal vrijpostig over 'mijn vriend' Gerbrandy. De oud-premier was toen 72 jaar. 
• - 

  Het verschil tussen een liberaal en een socialist karakteriseerde hij met de uitspraak: een liberaal vat de koe bij de horens, een socialist bij de uiers. 

verkiezingen

• - 

  Was in 1952 nummer 13 op de VVD-kandidatenlijst bij de Tweede Kamerverkiezingen 

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
"Boerenkees"

woonplaats(en)/adres(sen)

• - 

  Alkmaar, Het Verloren Eind (jeugdjaren) 
• - 

  Alkmaar, Nieuwlandersingel 47, omstreeks 1957 en nog in 1965 
• - 

  Heiloo, Stationsweg 56, omstreeks 1967 en nog in 1976 

ridderorden

• - 

  Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 29 april 1968 
• - 

  Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 3 september 1979 

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

• - 

  lid AV 1923 (Athletiek Vereniging) te Alkmaar 
• - 

  lid VDJO (Vrijzinnig-Democratische Jongeren Organisatie) 

hobby's

• - 

  atletiek, hockey, tennis, zwemmen 
• - 

  postzegels verzamelen 
• - 

  koken 
• - 

  zeilen 
• - 

  schaken 

publicaties

• - 

  "Conversie van nietige rechtshandelingen" (dissertatie, 1946) 
• - 

  "De aansprakelijkheid van de medicus voor beroepsfouten" (1950) 

literatuur/documentatie

• - 

  F. van der Molen, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1970) 
• - 

  Co Berkenbosch, "'Ik ga nu leven als God in Nederland'", De Telegraaf. 9 juni 1984 
• - 

  F.A. Wijsenbeek, "C. Berkhouwer - Liberaal Europeaan uit Noord-Holland", in: W.J.A. van den Berg e.a. (red.), "Kopstukken van de VVD" (1988), 173 
• - 

  "Cornelis Berkhouwer (1919-1992); Vrijzinnig man", NRC Handelsblad, 5 oktober 1992 
• - 

  R. van Heese, "C. Berkhouwer 1919-1992", Trouw, 6 oktober 1992 
• - 

  H.J.L. Vonhoff, "Liberalen onder één dak" (1998), 86 

huwelijk/samenlevingsvorm

• - 

  gehuwd te Alkmaar (omstreeks 1944, huwelijk ontbonden) 
• - 

  gehuwd (tweede huwelijk), 1966 

echtgeno(o)t(e)/partner
M.E. Fischer

2e echtgeno(o)t(e)/partner
M. Martel, Michelle

kinderen

• - 

  1 zoon (uit eerste huwellijk) 
• - 

  1 zoon (uit tweede huwelijk) 

vader
C. Berkhouwer, Cornelis

geboorteplaats en/of -datum
Zuid-Scharwoude, 25 augustus 1888

moeder
N. Vroegop, Neeltje

geboorteplaats en/of -datum
Broek op Langedijk, 27 juni 1898

beroep grootvader (vaderskant)
zuurkoolhandelaar