Mr. E. (Els) Veder-Smit - Montesquieu Instituut

Liberale volksgezondheidsdeskundigde, die op dit terrein veel gezag had in het parlement. Vervulde vele functies in organisaties op het gebied van de gezondheidszorg en werd in 1990 erevoorzitter van de Nationale Kruisvereniging. In 1967 Tweede Kamerlid voor de VVD en in de jaren zeventig als mede-initiatiefneemster betrokken bij een poging om tot liberale regeling voor zwangerschapsafbreking te komen. Staatssecretaris in het kabinet-Van Agt I. Bracht in die functie onder meer de Wet tarieven gezondheidszorg en een nieuwe wet inzake de verloskundigen tot stand. Vanaf 1981 Eerste Kamerlid. In die Kamer hield zij zich tevens bezig met ontwikkelingssamenwerking. Was voor zij in de landelijke politiek kwam ook actief op lokaal niveau. Erelid van de VVD.

VVD
in de periode 1967-1991: lid Tweede Kamer, lid Eerste Kamer, staatssecretaris
Elizabeth (Els) geboorteplaats en -datum
Kinderdijk (gem. Nieuw-Lekkerland, Z.H.), 29 augustus 1921

levensbeschouwing
Remonstrantspartij(en)
VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie)

• - 

  lid Provinciale Staten van Utrecht, van 6 juli 1954 tot 3 juli 1962 
• - 

  lid gemeenteraad van Zeist, van 1957 tot 4 september 1962 
• - 

  wethouder van Zeist, van 2 september 1958 tot 4 september 1962 
• - 

  lid gemeenteraad van Leeuwarden, van 4 september 1962 tot 6 september 1966 
• - 

  lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 23 februari 1967 tot 3 januari 1978 
• - 

  staatssecretaris van Volksgezondheid en Milieuhygiëne (belast met volksgezondheid), van 3 januari 1978 tot 11 september 1981 
• - 

  lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 25 augustus 1981 tot 11 juni 1991 

overzicht

• - 

  erelid VVD, vanaf 15 mei 1998 

vorige

• - 

  lid bestuur VVD Kamercentrale Utrecht, van 1952 tot 1960 
• - 

  lid hoofdbestuur VVD, van 1960 tot 1963 
• - 

  lid bestuur VVD Kamercentrale Leeuwarden, van 1962 tot 1966 
• - 

  lid bestuur VVD afdeling Leeuwarden, vanaf 1963 
• - 

  lid dagelijks bestuur VVD, van 1963 tot 1967 
• - 

  lid culturele commissie VVD 
• - 

  lid redactieraad 'Liberaal Reveil' 
• - 

  vicevoorzitter 'Vrouwen in de VVD' 
• - 

  lid fractiebestuur VVD Tweede Kamer der Staten-Generaal, omstreeks 1973 tot 1977 
• - 

  voorzitter VVD-commissie kandidaatstelling Tweede Kamerverkiezingen, van 1991 tot 1994 
• - 

  voorzitter VVD-commissie kandidaatstelling Eerste Kamerverkiezingen, van 1994 tot 1995 

vorige

• - 

  voorzitter Zeister Kunstkring 
• - 

  lid Stichtse Culturele Raad 
• - 

  lid bestuur Utrechts Conservatorium 
• - 

  lid dagelijks bestuur Provinciale Raad voor de Volksgezondheid van Utrecht 
• - 

  lid bestuur Academisch Ziekenhuis te Groningen 
• - 

  lid Nederlandse delegatie naar de algemene vergadering van de Verenigde Naties, 1965 
• - 

  kroonlid Ziekenfondsraad 
• - 

  vicevoorzitter bestuur Diaconessenhuis te Leeuwarden 
• - 

  lid hoofdbestuur CGK (Centraal Genootschap voor Kinderherstellingsoorden) 
• - 

  lid Centrale Raad Kinderuitzending 
• - 

  lid Raad van Commissarissen "IHC-Holland" 
• - 

  columniste "Utrechts Nieuwsblad" 
• - 

  voorzitter Nederlandse Stichting voor Leprabestrijding te Amsterdam, van 1 januari 1982 tot november 1989 
• - 

  lid Raad van Commissarissen Westland/Utrecht Hypotheekbank N.V. 
• - 

  lid bestuur NK (Nationale Kruisvereniging), van september 1983 tot september 1986 
• - 

  voorzitter NK (Nationale Kruisvereniging), van september 1986 tot maart 1990 
• - 

  voorzitter STOOM (Stichting Onderzoek en Ontwikkeling Maatschappelijke Gezondheidszorg), van 1987 tot 1999 
• - 

  voorzitter LCVV (Landelijk Centrum Verpleging en Verzorging), van 1993 tot november 1996 

afgeleide functies, presidia etc.

• - 

  voorzitter bijzondere commissie voor de ontwerp-Noodwet Geneeskundigen (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 16 oktober 1968 tot februari 1971 
• - 

  voorzitter bijzondere commissie voor het wetsvoorstel Goedkeuring Verdrag inzake de Rechten van de Vrouw (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 18 februari 1970 tot februari 1971 
• - 

  plaatsvervangend lid Presidium (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 15 maart 1972 tot 17 september 1975 
• - 

  voorzitter bijzondere commissie voor het drugbeleid (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 28 juni 1973 tot maart 1976 
• - 

  plaatsvervangend voorzitter vaste commissie voor Ontwikkelingssamenwerking (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van september 1981 tot 13 september 1983 
• - 

  voorzitter vaste commissie voor Ontwikkelingssamenwerking (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 20 september 1983 tot 23 juni 1987 
• - 

  plaatsvervangend voorzitter vaste commissie voor Welzijn en Volksgezondheid (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 23 juni 1987 tot 11 juni 1991 

erefuncties, comité's van aanbeveling etc.

• - 

  erevoorzitter Nationale Kruisvereniging, vanaf 12 maart 1990 
• - 

  voorzitter STOOM, vanaf 1999 

lager onderwijs

• - 

  lagere school te Kinderdijk 

voortgezet onderwijs

• - 

  gymnasium-a te Dordrecht, tot mei 1940 

academische studie

• - 

  Nederlands recht, Rijksuniversiteit Utrecht, van 1940 tot april 1947 

als parlementariër

• - 

  Was woordvoerster volksgezondheid van de VVD in de Tweede Kamer. Hield zich verder onder meer bezig met maatschappelijk werk, sociale zaken (sociale werkvoorziening), milieuhygiëne en emancipatiebeleid. 
• - 

  Op haar verzoek kwam staatssecretaris Kruisinga in 1970 met een (eerste) nota over de geestelijke gezondheidszorg 
• - 

  Diende in 1975 met fractiegenoot Aart Geurtsen een initiatiefwetsvoorstel in over afbreking van zwangerschap (abortus provocatus). Dit voorstel werd later in 1976 samengevoegd met een vrijwel gelijkluidend voorstel van Lamberts en Roethof van de PvdA. Het gecombineerde voorstel werd in december 1976 door de Eerste Kamer verworpen. 
• - 

  Hield zich in de Eerste Kamer bezig met volksgezondheid en ontwikkelingssamenwerking. Voerde tevens het woord bij de behandeling van het wetsvoorstel Kaderwet specifiek welzijn en van een wetsvoorstel over het middelbaar gezondheidszorgonderwijs. 

opvallend stemgedrag

• - 

  Behoorde in 1973 tot de minderheid van haar fractie die tegen een amendement-Goudsmit stemde waardoor aan een verdachte moet worden meegedeeld dat hij tijdens de voorlopige hechtenis recht heeft om te zwijgen 
• - 

  Behoorde in 1976 tot de minderheid van haar fractie die tegen liberalisering van de Opiumwet stemde 
• - 

  Behoorde in 1984 tot de minderheid van haar fractie die vóór het wetsvoorstel inzake een nieuwe regeling voor het verhaalsrecht van gemeenten bij verleende bijstand stemde 
• - 

  Behoorde in 1985 tot de minderheid van haar fractie die tegen het wetsvoorstel over opheffing van het Openbaar Lichaam Rijnmond stemde 
• - 

  Behoorde in 1988 tot de minderheid van haar fractie die tegen het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling van Utrecht-West stemde 

takenpakket (bewindspersoon)

• - 

  Was als staatssecretaris belast met de behartiging van de zaken op het gebied van de volksgezondheid, m.u.v. a. de voedingsaangelegenheden en andere zaken betreffende de Warenwet, de Vleeskeuringswet en de Destructiewet, alsmede de aangelegenheden betreffende de bestrijdingsmiddelen; b. de wetgeving inzake abortus provocatus. 

als bewindspersoon (beleidsmatig)

• - 

  Bracht in 1979 de Nota kankerbestrijding uit. Er moet een overkoepelend orgaan komen voor de kankerbestrijding en daarnaast acht kankercentra. Dit moet leiden tot verbetering van het wetenschappelijk kankeronderzoek en tot betere bereikbaarheid voor patiënten van gespecialiseerde zorg. 
• - 

  Bracht in 1979 de Nota beleid ter zake van de gezondheidszorg met het oog op de kostenontwikkeling uit. Hierin worden maatregelen aangekondigd om de voortdurende stijging van de kosten van de gezondheidszorg af te remmen. Het gaat daarbij om: bevordering van de kostenbewustwording van aanbieders en vragers van zorg, het stimuleren van preventie en afremming van het beroep op de zorg, gebruik van wettelijke mogelijkheden zoals de Wet tarieven gezondheidszorg en de Non-profitwet, versterking van de eerste lijn om klinische zorg af te remmen, overheveling van kruiswerk naar de AWBZ, beddenreductie en het in dienstverband treden van medisch specialisten. Er komt een eigen bijdrage in de niet-klinische sfeer. Beperking van vergoeding krachtens de AWBZ en ZFW wordt onderzocht. 
• - 

  Bracht in 1981 de Nota patiëntenbeleid uit, waarin gepleit wordt voor democratisering van de gezondheidszorg en voor vergroting van de rechten van patiënten 
• - 

  Verdedigde in 1980/1981 met succes het in 1976 ingediende wetsvoorstel Wet Voorzieningen Gezondheidszorg in de Tweede Kamer. De afhandeling in de Eerste Kamer vond plaats onder haar opvolgster, minister Gardeniers. 

als bewindspersoon (wetgeving)

• - 

  Bracht in 1978 een wet (Stb. 505) inzake de bevoegdheid en titel van verloskundige tot stand. Hiermee wordt de titel vroedvrouw vervangen door verloskundige en wordt de wettelijke omschrijving van de bevoegdheden aangepast aan de gegroeide praktijk. Het gaat daarbij om zaken als advisering over geboorteregeling en opsporing van baarmoederhalskanker. Het wetsvoorstel was in 1976 ingediend door staatssecretaris Hendriks. 
• - 

  Bracht in 1978 een wijziging (Stb. 763) van de Wet ziekenhuisvoorzieningen tot stand. Hierdoor wordt betere planning van ziekenhuisvoorzieningen, voor sluiting van ziekenhuizen en voor de financiële gevolgen van saneringen mogelijk. Planning wordt niet gericht op een eindtoestand, maar op een dynamisch proces. Er komen meer mogelijkheden voor regionaal georganiseerde gezondheidszorg. Het wetsvoorstel was in 1976 ingediend door staatssecretaris Hendriks. 
• - 

  Bracht in 1980 de Wet tarieven gezondheidszorg (Stb. 646) tot stand, waarbij het Centraal Orgaan Tarieven Gezondheidszorg in het leven werd geroepen, een publiekrechtelijk lichaam dat richtlijnen en tarieven kan vaststellen. Het wetsvoorstel was in 1976 ingediend door staatssecretaris Hendriks. 

uit de privésfeer

• - 

  Haar echtgenoot was vicepresident van de rechtbank in Leeuwarden. Hij was een neef van het Tweede Kamerlid Arie Smit. 
• - 

  Haar vader was directeur van N.V. "L. Smit en Zoon's scheeps- en werktuigbouw" en gemeenteraadslid 
• - 

  Haar ouders waren aanhangers van het Soefisme 

verkiezingen

• - 

  Werd in 1981 gekozen door Groep III: Noord-Holland en Friesland 

woonplaats
Leeuwarden

ridderorden

• - 

  Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 26 oktober 1981 
• - 

  Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 29 april 1991 

overige onderscheidingen en prijzen
penning met oorkonde Stichting gezondheidszorg'82, oktober 1989

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

• - 

  lid VCJC (Vrijzinnig-Christelijke Jongeren Centrale) (jeugdjaren) 
• - 

  lid Nieuwe of Litteraire Sociëteit "De Witte" te 's-Gravenhage 

hobby's

• - 

  fotograferen 
• - 

  klassieke muziek 
• - 

  golf 

literatuur/documentatie
F. van der Molen, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1970)huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Nieuw-Lekkerland, 17 juli 1947

echtgeno(o)t(e)/partner
Mr. C.J. Veder, Cornelis Jan

kinderen
kinderloos

vader
J.C. Smit, Jan Cornelis

moeder
P.J. Smit, Paulina Jeanette

beroep grootvader (vaderskant)
directeur scheepswerf

beroep grootvader (moederskant)
reder en scheepsbouwer