Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) - Montesquieu Instituut

De Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE; in het Engels OSCE) is een politieke organisatie van 55 landen in Europa, Centraal-Azië en Noord-Amerika, die zich sinds 1973 bezighoudt met samenwerking op het gebied van defensie, economie en humanitair beleid.

De OVSE probeert vooral preventieve diplomatie te gebruiken om conflicten te voorkomen, of te beperken. Na een conflict biedt de organisatie bijstand bij de (weder)opbouw van democratie en rechtsorde. Voor het beheersen en oplossen van conflicten vestigt de OVSE kantoren in de betreffende gebieden.

Inhoudsopgave van deze pagina:

Delen

1. Doelstellingen
2. Organisatie

3. Besluitvormingsorganen

De Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa stelt zich ten doel lidstaten de mogelijkheid te bieden andere lidstaten aan te spreken op (mogelijke) schendingen van mensenrechten.

Een belangrijke prestatie voor de OVSE was het Handvest van Parijs van 1990. Hierin bezegelden de lidstaten het einde van de Koude Oorlog. Het Handvest erkende democratie als de grondslag voor het bestuur van een staat. Alle deelnemers onderschreven de onmisbaarheid van democratie, economische vrijheid, sociale rechtvaardigheid en het recht op veiligheid.

In tegenstelling tot bijvoorbeeld de Raad van Europa maar ook andere veiligheidsorganisaties als de NAVO en de VN, heeft de OVSE een primair politiek karakter. De afspraken die OVSE-lidstaten maken zijn politiek bindend en niet juridisch bindend. Dit betekent echter niet dat deze afspraken sneller opzijgezet zullen worden. De afspraken zijn gemaakt op het hoogste politieke niveau en hun gezag is daarom (bijna) net zo sterk als ieder ander statuut in het internationale recht.

In 1991 werd een nieuw toezichtmechanisme toegevoegd. Dit voorziet in de mogelijkheid om mensenrechtenexperts naar een lidstaat van de OVSE te sturen. Staten kunnen hier vrijwillig om verzoeken, maar ook kan deze missie tegen de zin van een staat naar diens grondgebied worden gestuurd.

Ook stuurt de OVSE stuurt indien nodig verkiezingswaarnemers, die erop toezien dat de verkiezingen in een land vrij en eerlijk verlopen. In sommige gevallen is de OVSE zelf verantwoordelijk voor de organisatie van de verkiezingen. Daarnaast helpt de OVSE bij de terugkeer van vluchtelingen of de (weder)opbouw van de politie of de rechterlijke macht in een voormalig crisisgebied.

In principe komen de staatshoofden en regeringsleiders van de OVSE-landen eens in de twee jaar bij elkaar in de OVSE-top. Eenmaal per jaar komt de Raad van Ministers bij elkaar, bestaande uit de Ministers van Buitenlandse Zaken van de lidstaten.

Het beleid van de OVSE wordt bepaald in de Permanente Raad, die wekelijks vergadert in Wenen. Hier wordt doorlopend overleg gevoerd over de veiligheidstoestand in het OVSE-gebied. Deze raad bestaat uit permanente vertegenwoordigers van alle OVSE-landen. De (roulerende) voorzitter van de Permanente Raad, ookwel Chairman in Office (CiO) genoemd, of diens vertegenwoordiger heeft de dagelijkse politieke leiding van de OVSE. Deze wordt ondersteund door de vorige en de volgende voorzitter. De ambtelijke leiding berust bij de secretaris-generaal van de OVSE.

In het Forum voor Veiligheidssamenwerking wordt over wapenbeheersing overlegd en probeert meer openheid over defensieplanning te bewerkstelligen. Het Forum vergadert wekelijks in Wenen. In Wenen is ook het Conflict Preventie Centrum gevestigd. Dit centrum ondersteunt de verschillende OVSE-missies in risicogebieden. Tot slot komen één keer per jaar in Praag de OVSE-landen in het Economisch Forum bijeen om economische en milieukwesties te bespreken.