Beleid humanitaire hulp - Montesquieu Instituut

Beleid humanitaire hulp - Hoofdinhoud

hulpgoederen worden in een vliegtuig geladen

Ieder jaar worden er gebieden in de wereld getroffen door natuurrampen en oorlogen. Via de Europese hulporganisatie ECHO levert de Europese Unie in dit soort gevallen hulp aan de getroffen gebieden. ECHO is verantwoordelijk voor ongeveer dertig procent van alle humanitaire hulp wereldwijd.

In 2010 hebben de EU-landen ingestemd met een Spaans voorstel over de verdere ontwikkeling van een Europese snelle-interventiemacht. Die moet in geval van humanitaire of andere crisissituaties snel ter plaatse hulp kunnen verlenen.

In het voorjaar van 2011 stelde de EU noodhulp beschikbaar aan Japan, dat door een aardbeving getroffen was, en aan Libische vluchtelingen die tijdelijk opgevangen werden in vluchtelingenkampen in Tunesië en Egypte. Na de aardbeving op Haïti in januari 2010 stelde de EU ruim 420 miljoen euro aan hulp ter beschikking en in augustus 2010 werd 70 miljoen euro gedoneerd na de watersnoodramp in Pakistan. In 2009 werd noodhulp gegeven aan onder meer de Filippijnen (na een orkaan), Indonesië (na een aardbeving) en Guatemala (droogte).

De Europese Commissie heeft bekend gemaakt dat er 661 miljard euro beschikbaar gesteld aan humanitaire hulp in 2013.

Juridisch kader

1. Ontwikkeling in vogelvlucht

Europese Unie

De organisatie ECHO is sinds 1992 in 82 landen werkzaam en richt zich met name op praktische hulp: het aanleveren van voedsel, het bieden van noodhulp en de opvang van vluchtelingen.

ECHO heeft als doel om de slachtoffers van rampen te hulp te komen om mensenlevens te redden en het lijden te verlichten. De EU is op die manier aanwezig in alle conflictregio's, met name in Irak, Afghanistan, de Palestijnse gebieden en in verschillende regio's van Afrika. In de hele wereld treedt zij op als hulpverlener. ECHO werkt samen met internationale organisaties, zoals het Rode Kruis en de Vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties, UNHCR.

De begroting van ECHO bedraagt ruim 500 miljoen euro per jaar.

De Europese Unie verstrekt humanitaire hulp via drie belangrijke instrumenten: noodhulp, voedselhulp en hulp aan vluchtelingen uit conflictgebieden en ontheemden die op de vlucht zijn geslagen in hun land of regio.

-

Noodhulp wordt verstrekt in de vorm van geld voor de aankoop en de levering van producten die nodig zijn voor de eerste levensbehoeften (geneesmiddelen, voedsel en beschuttingsmiddelen) of voor de financiering van wederopbouwmaatregelen na een ramp. In geval van noodhulp moet er snel en flexibel kunnen worden opgetreden.
-

De voedselhulp bestaat uit twee soorten maatregelen. In de eerste plaats komt de Unie regelmatig tussenbeide in door hongersnood of droogte getroffen gebieden om ervoor te zorgen dat de continuïteit van de voedselvoorziening wordt gewaarborgd. In de tweede plaats wordt noodvoedselhulp verstrekt in gevallen van plotselinge voedselschaarste als gevolg van rampen (zowel bij natuurrampen als rampen die door de mens zijn veroorzaakt).
-

De EU en haar lidstaten helpen de vluchtelingen die hun land zijn ontvlucht en personen die in hun eigen land of regio ontheemd zijn. Door deze hulp kunnen deze bevolkingsgroepen het hoofd bieden aan een noodsituatie totdat zij in staat zijn naar huis terug te keren of zich in een nieuw land te vestigen.

Op 12 oktober 2012 werd bekend gemaakt dat de EU de Nobelprijs voor de vrede had gewonnen. De voorzitters van de Europese Commissie, het Europees Parlement en de Europese Raad hebben hebben besloten om het geld dat aan de Nobelprijs voor de vrede is verboden te gebruiken voor het EU-initiatief Vredeskinderen in kader van humanitaire hulp.

Meer over de besteding van de Nobelprijs

De Europese Commissie is bezig een nieuw raamwerk ten aanzien van humanitaire voedselhulp te ontwikkelen en in de praktijk te brengen. De bedoeling is om humanitaire voedselhulp effectiever te maken. Er wordt in deze opzet dan ook op meer gelet dan alleen het aanbieden van voedsel aan slachtoffers. Zo kan gedacht worden aan het geven van geld aan slachtoffers zodat zij zelf op de lokale markt hun voedsel kunnen kopen. Hierdoor worden ook lokale boeren gesteund.

Om betere en adequatere hulp te kunnen bieden aan landen die getroffen worden door een (natuur)ramp heeft de Europese Commissie besloten om een 'Emergency Response Centre' op te zetten. Dit centrum moet 'best practices' van hulpverlening na rampen bundelen zodat er in soortgelijke situaties gebruik van kan worden gemaakt. Dit moet het ad hoc karakter van de hulpverlening na rampen tegengaan.

De Europese Unie heeft verder een Solidariteitsfonds om de lidstaten zelf te kunnen steunen in geval van een calamiteit die niet-verzekerbare schade veroorzaakt. Dit fonds werd ingesteld in 2002, als reactie op de overstromingen die voor grote schade zorgden in Duitsland, Oostenrijk en Tsjechië.

Permanent vrijwilligerskorps

Sinds juni 2011 werkt de Europese Commissie aan de oprichting van een Europees vrijwilligerskorps. De eerste fase bestond uit het opleiden van vrijwilligers, waarna ze in de tweede helft van 2011 daadwerkelijk konden worden ingezet bij projecten in niet-EU-landen. Op 19 september 2012 publiceerde de Europese Commissie een voorstel voor de oprichting van een permanent vrijwilligerskorps. Met het voorstel wordt de opleiding van het vrijwilligerskorps geregeld, evenals de detachering van deze vrijwilligers bij humanitaire organisaties.

Meer over het Europees vrijwilligerskorps

Raad van Europa

Ook in het kader van de Raad van Europa hebben Europese landen afspraken gemaakt om elkaar wederzijds te steunen in geval van een calamiteit. Daarnaast ondersteunt de Raad programma's en trainingen voor risicobeheersing. De Raad van Europa besteedt speciale aandacht aan de gevolgen van de nucleaire ramp bij Tsjernobyl.

Bron	Taal	Soort Informatie
Europese Unie	NL	Portaal Humanitaire Hulp
Europese Unie	EN	Officiële homepage ECHO
Europese Unie	NL	Presentatie van het Solidariteitsfonds
Raad van Europa	EN	Portaal Rampenbestrijding

2. Wie doet wat

Bij de besluitvorming op dit beleidsterrein spelen de Europese Commissie, de Raad en het Europees Parlement een rol.

Initiatief voor nieuw beleid bij de Europese Commissie

Het directoraat-generaal Humanitaire hulp, voorheen bekend als het bureau voor humanitaire hulp ECHO is de uitvoerende instantie. De verantwoordelijke Eurocommissaris voor Internationale samenwerking en humanitaire hulp is:

Kristalina Georgieva (Bulgarije)

Het Solidariteitsfonds is een onderdeel van het regionaal beleid van de Unie. Het budget hiervan is vastgesteld op maximaal één miljard euro per jaar. De verantwoordelijke Eurocommissaris voor Regionaal Beleid is:

Gio Hahn (Oostenrijk)

Invloed nationale parlementen

Nationale parlementen van de lidstaten kunnen binnen acht weken nadat de Europese Commissie een voorstel heeft bekendgemaakt, laten weten dat de Europese Unie zich niet met het onderwerp zou moeten bezighouden.

Vanuit het Nederlandse parlement zijn bij dit beleidsterrein betrokken:

Besluitvorming door Raad en Europees Parlement

De besluitvorming verloopt volgens de gewone wetgevingsprocedure.

De raadsformatie die beslist over Humanitaire Hulp is de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen. Vertegenwoordiger voor Nederland in deze Raad is:

Lilianne Ploumen (PvdA, minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking)

Voor het Europees Parlement beoordeelt de parlementaire commissie Ontwikkelingssamenwerking de voorstellen van de Europese Commissie en de eventuele aanvullingen van de Raad. Voor Nederland is de volgende Europarlementariër lid:

Voor Nederland zijn de volgende Europarlementariërs zijn plaatsvervangend lid:

Als het Europees Parlement het (eventueel aangepaste) voorstel goedkeurt, sluit een overeenstemming in de Raad van de Europese Unie de procedure af. Nederland heeft in de Raad 13 stemmen, op een totaal van 345. Als het voorstel door de Raad is goedgekeurd, zorgen de nationale regeringen ervoor dat het voorstel in hun lidstaat wordt uitgevoerd.