Europees Hof steunt asielzoekers - Montesquieu Instituut

Europees Hof steunt asielzoekers - Hoofdinhoud

Met dank overgenomen van Radio Nederland Wereldomroep (RNW), gepubliceerd op donderdag 19 februari 2009.

Het Europese Hof van Justitie in Luxemburg heeft geoordeeld dat een Iraaks echtpaar toch aanspraak kan maken op tijdelijk verblijf in Nederland. Ook al beschouwt de Nederlandse regering Irak weer als veilig genoeg. Reden voor de Tweede Kamer om een spoeddebat te houden. Dwingt de uitspraak Nederland tot een ruimhartiger asielbeleid?

Is de uitspraak van het Europese Hof een verkapt pleidooi voor een soepeler asielbeleid? En zullen alle uitgeprocedeerde Iraakse asielzoekers nu alsnog naar de rechter stappen om hun gelijk te halen? Pittige vragen bij het spoeddebat in Den Haag.

Het Europese Hof van Justitie in Luxemburg oordeelde maandag dat afgewezen asielzoekers onder bepaalde omstandigheden wel degelijk recht hebben op een tijdelijk verblijf in Nederland. Het gaat concreet om buitenlanders die niet als vluchteling worden aangemerkt en ook niet uit gebieden komen die als zeer gevaarlijk worden beschouwd.

Categoriaal beleid

Voor zulke landen of regio's hanteert Nederland een zogeheten categoriaal beleid. Dat gold tot voor kort ook voor Centraal- en Zuid-Irak. Daar was sprake van willekeurig geweld in zulke mate dat alle mensen uit die gebieden bescherming genoten. Ongeacht hun inviduele omstandigheden. Het feit dat ze ervandaan kwamen was genoeg. Maar in september vorig jaar besloot Den Haag dat heel Irak weer veilig genoeg was, en werd de categoriale status ingetrokken.

Het Europese Hof in Luxemburg oordeelde in een zaak die door een Iraaks gezin was aangespannen, dat zij toch tijdelijke bescherming moeten krijgen. Daarbij baseerde het Hof zich op beleid van de Europese Unie. Die introduceerde, als deel van haar pogingen om het asielbeleid in Europa te harmoniseren, een richtlijn die de nadruk legt op specifieke gevallen.

Oordeel

Betekent dit dat Nederland voorbarig is geweest door heel Irak weer veilig genoeg te verklaren? Ben Olivier, docent vreemdelingenrecht aan de Universiteit van Amsterdam, meent van niet. Volgens Olivier is elke EU-lidstaat vrij om zelf te oordelen welke landen onveilig zijn en welke niet. Het Europese Hof heeft slechts geconcludeerd dat de EU-richtlijn mensen in bepaalde gevallen inderdaad extra bescherming biedt.

Nederland blijkt overigens niet alleen te staan in Europa. Ook andere EU-landen bieden extra bescherming aan vluchtelingen uit bepaalde gebieden met extreem willekeurig geweld. Er bestaat weliswaar geen gemeenschappelijk Europees beleid op dit punt, maar de landen volgen wel steeds vaker elkaars oordeel.

Veilig

Ook Nederland volgt steeds meer het oordeel van de ons omringende landen, meent Olivier. De angst dat asielzoekers misschien naar Nederland zouden uitwijken was soms genoeg om te besluiten een bepaald land als veilig te bestempelen, nadat landen als Engeland, Duitsland en Frankrijk dat eerder al hadden gedaan. "Wij wilden niet uit de pas lopen met bijvoorbeeld Engeland, Duitsland, Frankrijk en België", zegt Olivier.

Toch zouden ook andere afgewezen Iraakse asielzoekers kunnen besluiten naar de rechter te stappen. Olivier erkent die mogelijkheid, maar geeft hen weinig kans van slagen. Daarvoor is de uitspraak van het Europese Hof te zeer toegespitst op de individuele omstandigheden van dit specifieke Iraakse gezin, denkt hij.

Weinig reden voor een spoeddebat dus, meent Olivier. Maar dat laat onverlet dat kamerleden de uitspraak van het Hof natuurlijk dankbaar aangrijpen om een soepeler of juist standvastiger asielbeleid te eisen.