Europa en roken - Montesquieu Instituut

De Europese Unie bestrijdt het roken op twee fronten. Er zijn dwingende regels gesteld voor de verkoop en de presentatie van tabaksproducten, bijvoorbeeld waarschuwingen op de verpakking. Over het voorkomen dat mensen in cafés, overheidsgebouwen en andere openbare ruimten tabaksrook van anderen inademen, heeft de EU alleen aanbevelingen aan de lidstaten gedaan. Op dat vlak hebben de EU-landen dus meer vrijheid.    

Inhoudsopgave van deze pagina:

Delen

1. Beleid presentatie en verkoop van tabaksproducten
2. Beleid voor rookvrije ruimten
3. Stand van zaken op Europees niveau

4. Argumenten in de discussie
5. Meer informatie

Voor tabaksproducten is er een Europese richtlijn, Richtlijn 2001/37/EG , waarin regels gesteld worden voor tabaksproducten, waaraan alle lidstaten moeten voldoen. In deze richtlijn wordt bijvoorbeeld geregeld wat de maximumgehaltes aan teer, nicotine en koolmonoxide voor sigaretten zijn (artikel 3), maar ook hoe het gemeten wordt en dat de gehaltes vermeld moeten worden op de verpakkingen (artikel 4). Ook bent u vast bekend met de kleurenfoto's en andere gezondheidswaarschuwingen die sinds 2003 op de verpakkingen verschenen (artikel 5).

De regelgeving voor tabaksproducten heeft het tabaksgebruik beperkt en daardoor positieve gevolgen gehad voor de volksgezondheid in de EU-lidstaten.

Rookvrije openbare plaatsen zijn volgens het CHOICE-project van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) de op een na doeltreffendste vorm van interventie, na belastingverhogingen (bijlage I, Groenboek).

Aangezien dit een van de meest effectieve preventiemethodes is en het 'rookvrij'-beleid zeer populair is onder de EU-burgers zou je denken dat het op Europees vlak geregeld moet zijn. Op Europees niveau is de kwestie van rookvrije ruimten echter alleen geregeld via niet-bindende resoluties en aanbevelingen, waarin de lidstaten wel worden aangemoedigd om te voorzien in deugdelijke bescherming tegen blootstelling aan omgevingstabaksrook, maar vrij gelaten worden in de keus op welke manier zij dit moeten aanpakken.

Volgens de Europese Commissie (Groenboek: Op weg naar een rookvrij Europa) bestaat er in alle lidstaten een duidelijke ontwikkeling naar rookvrije ruimten. "Alle lidstaten beschikken momenteel over de een of andere regelgeving, deze loopt qua reikwijdte en aard sterk uiteen". Een opmerking die hierbij gemaakt kan worden is dat de lidstaten in ieder geval verplicht zijn een efficiënte bescherming tegen blootstelling aan tabaksrook te garanderen (op het werk, in gesloten openbare ruimten en in het openbaar vervoer).

De Europese Commissie pleit in het Groenboek "Op weg naar een rookvrij Europa", voor een beleid om het passief roken in de EU zo goed mogelijk te bestrijden. Hier volgt een argument uit het stuk waarin de Commissie de voordelen van een rookverbod met vrijstellingen opsomt. Dit lijkt ook een kort maar krachtig betoog waarom de lidstaten nog steeds worden vrijgelaten in de regelgeving voor rookvrije ruimten.

"Een wettelijk rookverbod met vrijstellingen zou in sommige lidstaten acceptabeler zijn, vooral voor de industrie, zodat een compromis beter haalbaar zou zijn. Tegelijkertijd zou het elke lidstaat vrij staan om strengere nationale wetgeving in te voeren of voort te zetten waar de vrijstellingen niet van toepassing zijn."

Een kanttekening is dat deze maatregel naar verwachting minder doeltreffend zal zijn dan een algeheel rookverbod.

Op 30 juni 2009 heeft de Commissie een voorstel gedaan voor een aanbeveling van de Raad over rookvrije ruimten.

In de aanbeveling van de Raad van 30 november 2009 over rookvrije ruimten worden richtsnoeren gegeven voor bescherming tegen blootstelling aan tabaksrook; deze richtsnoeren zijn niet bindend.

In een resolutie van het Europees Parlement van 26 november 2009 over rookvrije ruimtes betreurt het Parlement dat het toenmalige EU-voorzitterschap heeft besloten de aanbeveling van de Raad aan te nemen zonder het Parlement om advies te vragen.

Het Parlement wijst erop dat de verschillen in nationale wetgeving tot gevolg hebben dat er per lidstaat enorme verschillen bestaan in bescherming tegen passief roken. Het wijst op de noodzaak van krachtige maatregelen om volledige en nauwkeurige controle en naleving van de regels te waarborgen Het Europees Parlement verzoekt zijn aanbevelingen uit te voeren en vraagt de Europese Commissie iedere twee jaar verslag te doen over de bereikte resultaten.

De Europese Commissie is van mening dat richtlijn Richtlijn 2001/37/EG  over tabaksproducten niet meer voldoet, omdat de richtlijn verouderd zou zijn. Op 19 december 2012 stuurde de Europese Commissie daarom een voorstel naar het Europees Parlement en de Raad om de richtlijn aan te passen aan de huidige kennis over de gevolgen van roken. De Europese Commissie streeft er onder andere naar om:

• - 

  een maximum te stellen aan de hoeveelheid teer, nicotine en koolmonoxide in een sigaret
• - 

  de tabaksindustrie te verplichten om lidstaten kennis te geven van de ingrediënten van sigaretten
• - 

  het verplicht te stellen dat er gezondheidswaarschuwingen op de verpakkingen van tabaksproducten komen
• - 

  omschrijvingen zoals 'light' in de ban te doen omdat dit suggereert dat het minder schadelijk is dan andere tabaksproducten
• - 

  smaken van tabak, zoals methanol, te verbieden

De Europese Commissie hoopt dat de hernieuwde richtlijn in 2014 in werking kan treden.

Ontmoediging

In december 2012 presenteerde de Europese Commissie een voorstel om met name jongeren af te schrikken om te gaan roken. EU-commissaris Borg gaf aan dat consumenten niet misleid mogen worden door mooie verpakkingen en smaakjes aan de tabak. Daarom wil hij dat verpakkingen voor 75 procent uit gezondheidswaarschuwingen bestaan en toegevoegde smaken verboden worden.

Hieronder staan een aantal veelgehoorde argumenten over de kwestie van een eventueel Europees verbod op roken, waarbij bijna altijd wel kanttekeningen te maken zijn. Dat maakt een oordeel niet eenvoudig. Europa is wikken en wegen.

Tip: na het lezen van de argumenten kunt U zelf Uw reactie geven.

Er moet een volledig verbod komen op het roken in ruimtes waar wordt gewerkt.

Alleen door een totaal verbod op roken in afgesloten werkruimten, waaronder de horeca, openbare gebouwen en het openbaar vervoer, kan de gezondheid van werkers en niet-rokers worden gegarendeerd. Zo'n verbod zal rokers aanmoedigen om het roken op te geven.

De bestrijding van roken levert meer op dan de bestrijding van epidemieën

Roken is op dit moment nog steeds een van de belangrijkste oorzaken van ziekte en overlijden in de Europese Unie. Tientallen stoffen in sigarettenrook zijn zo giftig dat je een speciale vergunning nodig hebt als je ze in het laboratorium wilt gebruiken. En toch mogen ze, bij het roken,  in het dagelijkse leven van mensen vrijkomen. Dat is vreemd. De Europese landen strijden tegen gevaarlijke epidemieën en bedenken complexe en kostbare vaccins om de bevolking tegen nieuwe virussen te beschermen, maar een rookverbod zou veel meer levens redden. Het is een van de meest effectieve instrumenten die we in kunnen voeren om de gezondheid van werknemers op het werk, en van kinderen en andere mensen die met tabaksrook in aanraking komen , te beschermen.

De EU moet het beleid ten aanzien van roken aan de lidstaten overlaten

De tradities en gewoonten in de 27 lidstaten van de EU verschillen enorm. De maatregelen moeten daarom niet overal hetzelfde zijn. Waar in het ene land wel draagvlak voor is, kan in een ander land niet haalbaar zijn. Bovendien zorgt in sommige landen de productie van sigaretten, tabak e.d. voor veel werkgelegenheid, zodat er ook economische belangen meespelen. Ten slotte is de accijns op tabaksartikelen een inkomstenbron voor de nationale overheden. De lidstaten moeten daarom zelf bepalen of ze tabaksgebruik willen tegengaan en zo ja, op welke manier.

Uw reactie

Door op Uw reactie te klikken kunt u laten weten, wat u van de verschillende argumenten vindt. Ook kunt u natuurlijk andere argumenten aandragen. Uw reactie wordt zeer op prijs gesteld.