Europees financieel kader 2014-2020 - Hoofdinhoud
Dit is een akkoord waarin de Europese financiële kaders voor de periode van 2014-2020 zijn vastgesteld. Tijdens de Eurotop van 7 en 8 februari 2013 hebben de Europese regeringsleiders een akkoord over deze meerjarenbegroting bereikt. Het Europees Parlement moet de begroting nog goedkeuren. De kans dat dit gebeurt is klein.
Het akkoord heeft als doel om de controle op zaken als goed financieel beheer en begrotingsdiscipline te vergemakkelijken. Daarnaast wordt via het vaststellen van deze kaders gestreefd naar een verbetering van de jaarlijkse EU-begrotingsprocedure en institutionele samenwerking op budgettair gebied.
Voor de volledige zeven jaar komt de meerjarenbegroting uit op een bedrag van 960 miljard euro*. Dat is 1% van het BNP van alle 28 EU-lidstaten bij elkaar (in 2014 zal ook Kroatië tot de EU zijn toegetreden). Voor de periode 2007-2013 was dit nog 994 miljard euro*, 1,12% van het BNP van alle lidstaten tezamen.
* De bedragen die worden gebruikt om het begrotingskader op te stellen zijn gebaseerd op het prijsniveau van 2011. Dat zijn ook de bedragen die in de berichtgeving veelvuldig worden gebruikt. De daadwerkelijke bedragen voor de periode 2014-2020 zullen hoger komen te liggen, de totale meerjarenbegroting van 2007-2013 komt daarentegen uit op een lager bedrag. Daarnaast gaan d e bedragen over de vastleggingskredieten, het uitgavenplafond van de Europese Unie. De daadwerkelijk voorziene uitgaven - de betalingskredieten - vallen lager uit (voor 2014-2020 rekent men op ruim 908 miljard).
Inhoudsopgave van deze pagina:
Delen
Aan het vaststellen van een nieuw meerjarig financieel kader gaan jaren aan intensieve en soms grimmige onderhandelingen vooraf. Eind 2010 begonnen de eerste serieuze discussies over de meerjarenbegroting voor de periode 2014-2020. Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk dienden een gezamenlijk voorstel in tot bevriezing van het EU-budget. Het Europees Parlement daarentegen zette in op een flinke verhoging.
Plannen Europese Commissie
De Europese Commissie zette in eerste instantie niet in op een verhoging van de budgetten, maar wilde zich richten op een slimmere en efficiëntere besteding van de begrotingen. Een gelijk bedrag zou wel inhouden dat de EU begroting als totaal van het BNP van de lidstaten zou dalen. Later, tijdens de officiële presentatie van de begrotingsplannen in juni 2011 pleitte de Commissie wel voor een verhoging van de meerjarenbegroting naar 1025 miljard euro, beginnend op 1,08% van het BNP en van 2014 naar 2020 aflopend naar 1,03% van het BNP (nog steeds een daling ten opzichte van 2007-2013).
Volgens de Commissie was dat onvermijdbaar, omdat de EU maatregelen wil en moet nemen om de economische groei te bevorderen en daar geld voor nodig is. Daarnaast is eind 2009 het Verdrag van Lissabon in werking getreden, waarmee de EU meer bevoegdheden heeft gekregen. Als de EU meer moet doen, moet dat ook worden betaald. De nieuwe Europese diplomatieke dienst is daar een goed voorbeeld van.
Raad
Het debat over de meerjarenbegroting blijft vooral een strijd tussen de lidstaten. Een aantal lidstaten, waaronder Nederland, wilde geen structurele verhoging van de Europese begroting. Sinds de zomer van 2012 heeft een aantal van die landen geëist dat er op de Europese begroting bezuinigd wordt. Uit die hoek is al met een veto gedreigd als de voorstellen van de Commissie niet van tafel gaan. Een grote groep van voornamelijk minder rijke EU-landen daarentegen wil niet weten van verlaging van budgetten. Deze landen ontvangen namelijk veel geld uit Europese fondsen.
Op 15 november 2012 stelde de vaste voorzitter van de Europese Raad, Herman van Rompuy, voor om het meerjarenbudget op 950 miljard euro te laten uitkomen. Deze kleinere begroting zou met name gevolgen voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid en het cohesiebeleid hebben. Frankrijk en de nieuwe lidstaten, die veel ontvangen uit deze begrotingsposten, hebben aangegeven niet met dit voorstel akkoord te zullen gaan.
Na de 'mislukking' van de speciale top van Europese regeringsleiders eind november 2012, meldde Van Rompuy afspraken te maken met de voorzitter van de Europese Commissie, José Manuel Barroso, om te werken aan een compromis die de diepe kloof tussen de lidstaten moet overbruggen.
Tijdens de Eurotop van 7/8 februari 2013 stelde de Europese Raad het meerjarenbudget vast op 960 miljard euro. Voor het eerst in de geschiedenis lijkt de begroting te worden verlaagd, het budget voor 2007-2013 bedraagt 994 miljard euro.
Europees Parlement
De reacties op de eerste voorstellen uit de verschillende Nederlandse fracties in het Europees Parlement waren gemengd. CDA, VVD en D66 konden zich in de voorstellen vinden. PvdA, ChristenUnie en PVV vonden dat de stijging van de begroting in tijden van strenge bezuinigingen niet goed zijn uit te leggen.
Op 13 juni 2012 nam het Europees Parlement een resolutie aan met betrekking tot het Europees Financieel kader 2014-2020. Het Parlement is van mening dat het budget flexibel genoeg moet zijn om het hoofd te kunnen bieden aan nieuwe uitdagingen en dat bijdragen van lidstaten moeten worden vervangen door andere manieren van inkomstenwerving. Hier moet volgens het Parlement bijvoorbeeld de bankentaks voor gaan zorgen. De bijdrage van lidstaten zou hiermee met miljarden omlaag kunnen.
De regeringsleiders van de lidstaten bereikten op een top op 7/8 februari 2013 een akkoord over een nieuwe meerjarenbegroting. Het Europees Parlement moet nu een besluit nemen over dat voorstel. Het lijkt erop dat er binnen de grootste fracties veel weerstand is tegen het akkoord. Het geld zou aan de verkeerde dingen worden besteed, zoals landbouw, en te weinig aan innovatie en werkgelegenheid. Het Europees Parlement neemt daar waarschijnlijk in een geheime stemming - om, zo stelt het EP zelf, druk van de lidstaten op hun Europarlementariërs te voorkomen - een besluit over.
Waar moet het geld naar toe?
Het gaat niet alleen om de hoogte van het meerjarig financieel kader. Ook de prioriteiten binnen de begroting en de manier waarop de EU gefinancierd wordt - de eigen middelen - zijn onderwerp van debat. Vooral de landbouwuitgaven en de structuurfondsen staan ter discussie.
Volgens de voorstellen moet er veel meer geld komen voor groei, concurrentie en innovatie en miljarden voor een nieuw programma ter bestrijding van jeugdwerkloosheid. In september 2012 werd voorgesteld de landbouwuitgaven voor de periode 2014-2020 te bevriezen, en de structuurfondsen moeten alleen voor echt arme regio's worden aangewend. Een deel van het EP en een coalitie van armere EU-landen werd ongerust over mogelijke bezuinigingen op de structuurfondsen. Na onderhandelingen lijkt het erop dat de zuidelijke landen een groter deel uit het Cohesiefonds krijgen. In het akkoord van 7/8 februari 2013 is de korting op budgetten voor landbouw en groei van de budgetten voor werkgelegenheid en innovatie overeind gebleven.
Het Europees Parlement moet de begroting - en daarmee ook de verdeling van de budgetten over de verschillende posten - nog goed keuren.
Financiering begroting
De Commissie en het Europees Parlement willen ook de financiering op een heel andere leest schoeien: de EU moet niet langer afhankelijk zijn van de bijdragen vanuit de lidstaten, en de uitzonderingsposities van lidstaten moeten worden opgeschort. De Commissie stelde een Europese belasting voor, wat op veel kritiek kon rekenen. Later kwam het Europees Parlement met het idee om een deels van de begroting te bekostigen uit een Europese bankenbelasting.
Voor alle plannen van de Commissie en het Europees Parlement voor een andere financiering van de Europese begroting is geen brede steun. De Europese begrotingen van 2014-2020 zullen op dezelfde manier worden gefinancierd als voorgaande jaren. Dat zijn directe betalingen door de lidstaten, een vast percentage van alle BTW-opbrengsten van de lidstaten en de heffingen op import en export naar landen buiten de EU.
Nederland heeft in 2011 duidelijk gemaakt dat het tegen een stijging van de meerjarenbegroting is. Nederland is bovendien erg argwanend over aanpassingen aan de financiering van de begroting, en dan met name het afschaffen van uitzonderingsposities voor bepaalde netto-betalers. Nederland krijgt namelijk jaarlijks één miljard euro van de EU-bijdrage terug. Verder steunt Nederland plannen om geld van landbouw- en regionaal beleid te verschuiven naar beleid en projecten die de EU concurrerender maken, zoals innovatie en onderzoek.
In maart 2011 kwam Nederland met een eigen voorstel waarin het pleit voor een hervorming van de Europese begroting. Door de plannen van de Commissie voor te zijn, hoopte het kabinet de onderhandelingen te kunnen beïnvloeden.
In november 2012 berichtten verschillende media dat Nederland haar korting van ruim 1 miljard euro op de EU-afdracht naar waarschijnlijkheid zou behouden. Tijdens de Eurotop van 7/8 februari 2013 heeft premier Rutte deze korting inderdaad weten veilig te stellen. Achteraf blijkt dat de 1 miljard zeer waarschijnlijk lager zal uitvallen, gezien de manier waarop de afdracht berekend wordt.
Een aantal politici en vooraanstaande economen, veel Nederlandse Europarlementariërs en onze eurocommissaris Kroes zijn ontevreden over het akkoord tussen de regeringsleiders. Reden voor die onvrede is dat de begroting niet gericht is op het stimuleren van groei en innovatie. Zij hadden liever gezien dat het geld voor landbouw aan andere zaken was besteed. Wel is er tevredenheid over het behoud van de korting voor Nederland.
Het meerjarig financieel kader wordt formeel vastgesteld door de Raad van Ministers én het Europees Parlement volgens de instemmingsprocedure. In de praktijk komt er alleen een meerjarenbegroting als de Europese regeringsleiders het eens zijn.
Technische aanpassing
Ieder jaar voert de Commissie een technische aanpassing van het financieel kader door. Dit houdt het volgende in:
-
-Het doorberekenen van zaken als inflatie en economische groei of krimp binnen de Europese economie.
-
-Het herberekenen van de beschikbare financiële ruimte voor de resterende jaren binnen het financiële kader.
Herziening financiële kaders
Een financieel kader kan ook tussentijds herzien worden om op onvoorziene situaties te kunnen inspelen. Het voorstel voor een eventuele herziening moet door de Commissie voor de start van de begrotingsprocedure voor het betreffende jaar ingediend en ook goedgekeurd worden.
