Betere afstemming pensioenen in Europa - Montesquieu Instituut

De afgelopen tijd is er veel discussie geweest rondom de pensioenvoorziening. Op dit moment wordt er binnen de Europese Unie gezocht naar een mogelijkheid tot betere coördinatie van deze voorziening. Hierbij zal de EU rekening houden met een viertal uitdagingen waar de EU-lidstaten voortdurend mee te maken hebben en die de pensioenvoorziening steeds verder onder druk zetten.

In mei 2013 maakte Eurocommissaris Barnier bekend dat er geen voorstel komt over het financieel toezicht op pensioenfondsen.

Vergrijzing

Allereerst neemt de levensverwachting van de Europese burgers steeds verder toe, terwijl de geboortecijfers alsmaar lager worden. Dit heeft tot een verandering in de leeftijdssamenstelling van de Europese bevolking geleid. De vergrijzing wordt een steeds groter probleem. Zo zijn er per 65+'er nu nog vier personen in de werkgerechtigde leeftijd, in 2060 zijn dat er nog maar twee.

Kortere arbeidsperiode

Daarnaast is ook het arbeidsleven aan het veranderen. Door de toegenomen mogelijkheden om opleidingen te volgen, begint men steeds later met werken. Mensen gingen de afgelopen decennia echter ook steeds jonger met pensioen.

Arbeidersmobiliteit

Een derde ontwikkeling heeft te maken met de toegenomen mobiliteit onder arbeiders in de Europese Unie. Het is nu veel gemakkelijker om in een ander land te gaan wonen en werken, en daar pensioen op te bouwen.

Economische crisis

Tot slot hebben landen door de economische crisis en de eurocrisis steeds meer problemen met het uitbetalen van de pensioenen.

Om op deze uitdagingen in te spelen en de hogere pensioenlasten door de vergrijzing te kunnen blijven betalen, zou de pensioensgerechtigde leeftijd omhoog moeten. Mensen moeten dus langer blijven werken. De Europese Unie vindt dat een coördinatie van de pensioenvoorziening noodzakelijk is om de pensioenen ook in de toekomst te kunnen blijven garanderen. Daarbij blijven de lidstaten zelf verantwoordelijk voor hun eigen pensioensysteem, maar zal de EU erop toezien dat de pensioenen betaalbaar blijven.

Inhoudsopgave van deze pagina:

Delen

1. Europese Commissie publiceert groenboek
2. Europees Parlement neemt resolutie aan
3. Witboek: concreet voorstel

4. Een pensioenrapporteur voor Nederland
5. Argumenten in de discussie
6. Meer informatie

In juli 2010 heeft de Europese Commissie het groenboek "Naar adequate, houdbare en zekere Europese pensioenstelsels" gepubliceerd om daarmee de discussie in de Europese Unie te openen over de pensioenvoorziening. De Commissie heeft hierbij als doel dat alle partijen die belang hebben bij dit onderwerp reageren en aangeven hoe zij dit doel denken te bereiken.

Europarlementariër Ria Oomen-Ruijten (CDA), rapporteur voor dit onderwerp, schreef een reactie in de vorm van een ontwerpverslag. Uitgangspunt is wel dat pensioenen onder de bevoegdheid van de lidstaten vallen en dat voor de Europese Unie slechts een coördinerende rol is weggelegd.

In een resolutie stipte zij drie punten aan:

• - 

  het groeiend aantal Europese gepensioneerden
• - 

  de problemen rond de overdraagbaarheid van pensioenen bij wisseling van werkgever en bij vertrek naar een andere lidstaat
• - 

  de ongelijke behandeling van vrouwen en oudere werknemers.

De resolutie, die op 16 februari 2011 met 535 stemmen voor, 85 stemmen tegen en 57 onthoudingen is aangenomen dringt bij de lidstaten met klem aan op het waarborgen van 'stabiele, betrouwbare en houdbare' pensioenstelsels.

Op 16 februari 2012 publiceerde de Commissie een witboek over het afstemmen van pensioenen. De belangrijkste voorstellen:

• - 

  pensioenfondsen krijgen geen uitzonderingspositie voor het aanleggen van grotere buffers. Net als verzekeraars zullen zij aan strengere regels moeten voldoen
• - 

  er komen maatregelen om langer werken aantrekkelijker te maken. Hiervoor roept de Commissie de sociale partners op om werkplek- en arbeidsmarktpraktijken aan te passen zodat oudere werknemers betere kansen hebben. Het Europees Sociaal Fonds kan ingezet worden zodat oudere mensen langer blijven werken
• - 

  in overleg met sociale partners zal worden gekeken of de pensioensleeftijd kan worden herzien
• - 

  binnen de Europese Unie zal wetgeving komen die het voor werknemers makkelijker maakt om pensioen mee te nemen. De pensioenrechten van mobiele werknemers zullen hiermee beter beschermd worden, daarbij wordt het instellen van pensioentraceerdiensten bevorderd
• - 

  de pensioenen in lidstaten moeten vergelijkbaar worden
• - 

  burgers moeten gestimuleerd worden om zelf aanvullend pensioen op te bouwen. Om dit te bereiken worden de sociale partners aangemoedigd om aanvullende pensioenstelsels op te zetten, daarnaast worden lidstaten gestimuleerd om fiscale en andere prikkels te verbeteren
• - 

  een langer beroepsleven kan bevorderd worden door lidstaten aan te moedigen om de pensioenleeftijd te koppelen aan levensverwachting. Ook kunnen zij de pensioenkloof tussen mannen en vrouwen verkleinen en de toegang tot vervroegde uittreding beperken

Reactie Europees Parlement

Het Europees Parlement wil af van de strengere kapitaalvereisten voor pensioenfondsen. Het EP vreest dat die eisen leiden tot lagere rendementen en daarmee ook lagere pensioenen. Ook het EP benadrukt het belang van het stimuleren van werknemers om zelf pensioen op te bouwen en om mensen langer door te laten werken.

In maart 2012 stelde de Tweede Kamer een speciale rapporteur aan, CDA'er Pieter Omtzigt, om de plannen van de Europese Commissie rondom pensioenfondsen nauw in de gaten te houden. Omtzigt zal de bemoeienis vanuit Brussel zoveel mogelijk afhouden en zich in Europa sterker maken voor de Nederlandse fondsen.

Begin juli 2012 heeft de Tweede Kamer naar aanleiding van twee aangekondigde voorstellen in het Witboek pensioenen via twee brieven haar zorgen geuit richting de Europese Commissie. Het gaat om voorstellen voor de herziening van de richtlijn bedrijfspensioenfondsen (IORP's) en voor de wetgeving over de overdraagbaarheid van pensioenrechten. Pensioenrapporteur Omtzigt zal actief andere Europese parlementen benaderen om het standpunt van de Tweede Kamer toe te lichten en te bespreken.

Sinds de invoering van het Verdrag van Lissabon kunnen nationale parlementen via een zogenaamde gele of oranje kaart-procedure een voorstel van de Europese Commissie tegenhouden.

Hieronder staan een aantal veelgehoorde argumenten in de discussie over het belang van betere afstemming van pensioenen in Europa waarbij bijna altijd wel kanttekeningen te maken zijn. Dat maakt de discussie boeiend, maar een oordeel niet eenvoudiger. Europa is wikken en wegen.

Tip: na het lezen van de argumenten kunt u zelf Uw reactie geven.

Pensioenen moeten nationaal geregeld blijven, alle landen hebben tenslotte verschillende systemen en daar moet de EU zich niet mee bemoeien

De Europese lidstaten hebben allemaal verschillende pensioensystemen. In sommige landen betalen burgers voor hun eigen pensioen, terwijl in andere landen de werkende generatie voor de gepensioneerden betaalt. Ook de leeftijd waarop mensen met pensioen mogen, verschilt sterk. Over het algemeen gaan de werknemers in Zuid-Europese landen eerder met pensioen dan in het noorden van de Europese Unie. Door al deze verschillen is het heel moeilijk om een gemeenschappelijke pensioenvoorziening te maken. Landen moeten zelf de volledige controle hierop houden en de EU moet zich hier niet mee bemoeien.

Door de economische crisis is het belangrijk dat de Europese Unie de betaalbaarheid van de pensioenen coördineert. Door de gemeenschappelijke markt en munt kunnen we het niet alleen regelen

De lidstaten van de Europese Unie zijn met elkaar verbonden door de interne markt en een gemeenschappelijke munt. Een stabiele euro met een lage inflatie is van groot belang voor gepensioneerden. Door de economische crisis is dit echter onder druk komen staan. De Europese Unie zal toezicht moeten houden op deze factoren en daarmee voor de hele Europese Unie betaalbare pensioenen moeten garanderen.

Uw reactie

Door op Uw reactie te klikken, kunt u laten weten wat u van de verschillende argumenten vindt. Ook kunt u natuurlijk andere argumenten aandragen. Uw reactie wordt zeer op prijs gesteld.