Gemeenschappelijk Europees asielbeleid (CEAS) - Montesquieu Instituut

Asiel en migratie zijn terreinen waarbinnen een afzonderlijke aanpak door de EU-lidstaten tot problemen leidt. Daarom hebben de lidstaten in 1999 middels het Verdrag van Amsterdam besloten om naar een gemeenschappelijk Europees asielbeleid toe te werken, het CEAS (Common European Asylum System). 

Inhoudsopgave van deze pagina:

Delen

1. Aanleiding
2. Haagse Programma

3. Stockholm-programma
4. Meer informatie

De Europese Unie is in de loop der jaren uitgegroeid tot een welvarend en vredig deel van wereld. Om deze reden is het een veelgekozen toevluchtsoord voor vluchtelingen en minderbedeelden uit andere delen van de wereld.

Door een gebrek aan onderlinge coördinatie stelde de toestroom van deze mensen de EU-lidstaten voor enkele problemen:

• - 

  'asielshopping': asielverzoeken moesten per lidstaat worden ingediend, waardoor asielzoekers het bij verschillende lidstaten konden proberen
• - 

  onevenredige verdeling: sommige EU-lidstaten kregen meer asielverzoeken dan andere, vanwege de toelatingskans en het welvaartsniveau

Om deze problemen het hoofd te kunnen bieden, was een gezamenlijke aanpak rondom asielbeleid noodzakelijk.

De mogelijkheid hiertoe werd geschapen met de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam in 1999. De EU kreeg toen de bevoegdheid om beleid te maken op het terrein van asiel en migratie. Dit leidde in 2000 tot het Tampere Programma (2000-2004) dat als doel had om een Europese ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid te creëren.

Tijdens het Haage Programma (2004-2009) werd de eerste fase van het CEAS voltooid. Het resultaat daarvan bestaat uit drie richtlijnen en een verordening:

• - 

  minimumnormen voor de opvang van asielzoekers in de lidstaten (richtlijn)
• - 

  minimumnormen voor de erkenning van onderdanen van derde landen en staatlozen als vluchteling of als bescherming behoevende (richtlijn)
• - 

  minimumnormen voor de procedures in de lidstaten voor de verlening of intrekking van internationale bescherming (richtlijn)
• - 

  vaststelling van criteria en instrumenten om te bepalen welke lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling van een asielverzoek (verordening)

Verder waren het oprichten (2000) en vervolgens het verbeteren van de slagkracht (2008) van het Europees Vluchtelingenfonds belangrijke stappen in de ontwikkeling van het gemeenschappelijk Europees asielbeleid.

Na het voltooien van de eerste fase werd een korte reflectieperiode ingelast waarin werd bekeken in welke richting het gemeenschappelijk Europees asielbeleid zich zou moeten ontwikkelen. Dit heeft geleid tot een beleidsplan van de Europese Commissie waarin drie pilaren worden omschreven:

• - 

  verdere harmonisatie van de toegepaste normen en procedures in het asielbeleid van de EU-lidstaten
• - 

  verdere coördinatie en praktische samenwerking van de EU-listaten op het terrein van asielbeleid
• - 

  bevordering van de onderlinge solidariteit en het gevoel van gemeenschappelijke verantwoordelijkheid bij de EU-lidstaten 

Deze zaken worden verder uitgewerkt tijdens het Stockholm Programma (2010-2014).

Een van de meer in het oog springende stappen die zijn gezet onder het Stockholm Programma is de oprichting van het Europees Ondersteuningsbureau voor Asielzaken (EASO) in 2011. Een andere ontwikkeling betreft de aanname van de Richtlijn Asielprocedures in juni 2013. De richtlijn moet zorgen voor efficiënte en eerlijke asielprocedures en goede en vergelijkbare opvangvoorwaarden in de gehele EU.