Europese afvalproblematiek - Montesquieu Instituut

De afvalberg in Europa wordt steeds groter. De grote hoeveelheden afval en de wijze waarop het wordt verwerkt zijn niet alleen schadelijk voor het milieu, maar ook voor de mens. In de Europese Unie wordt elk jaar 3 miljard ton afval geproduceerd. Binnen de Europese Unie verschillen de hoeveelheden enorm per lidstaat. In 2011 werd 67% van het afval in de EU verwerkt door het onder de grond te stoppen of te verbranden. De milieuschade bestaat voornamelijk uit lucht-, water- en bodemvervuiling en de uitstoot van broeikasgassen.

Inhoudsopgave van deze pagina:

Delen

1. Europees afvalmanagementbeleid
2. De afvalrichtlijn
3. Nederland

4. Argumenten in de discussie
5. Meer informatie

De Europese Unie komt met nieuwe afvalpreventie-initiatieven, beter gebruik van natuurlijke hulpbronnen en het promoten van duurzame consumptiepatronen om afvalvermindering te bewerkstelligen. In het Zesde Milieuactieprogramma van de Europese Unie was afvalpreventie en -management één van de vier topprioriteiten. Ook in het Zevende Milieuactieprogramma blijft afvalbeheer een belang prioritair gebied.

De Europese benadering van afvalmanagement is gebaseerd op de volgende drie principes: afvalpreventie, recycling en hergebruik, en verbetering en controle van definitieve afbraak van afval. Ten eerste zullen de productiemethoden verbeterd moeten worden om de afvalproductie en het aantal gevaarlijke stoffen bij de productie te verminderen. Ook moet er gewerkt worden aan de bewustwording van consumenten, zodat zij voor groene producten en minder verpakking gaan pleiten. Ten tweede zijn er Europese wetten aangenomen om de verwerking van afval te reguleren. Er is veel aandacht voor verpakkingsafval, voertuigen, batterijen, elektrisch en elektronisch afval. Ten derde zijn er strenge regels aangenomen voor verbranding van afval en, als laatste mogelijkheid, het onder de grond stoppen van afval. Deze afvalverwerkingsmogelijkheden zijn alleen toegestaan indien hergebruik of recycling niet mogelijk is. Beiden methoden behoeven strenge controle.

Naast de bovengenoemde principes heeft de Europese Unie met de herziening van de afvalrichtlijn in 2008 een zogeheten 'afvalhiërarchie' in het leven geroepen. Deze hiërarchie bestaat uit een volgorde van voorkeuren voor afvalverwerking waarbij de meest milieuvriendelijke manieren bovenaan in de hiërarchie staan. Dit heeft als doel de afvalverwerking efficiënter en omvattender te maken.

De volgende elementen zijn opgenomen in de hiërarchie:

• - 

  preventie
• - 

  hergebruik
• - 

  recycling
• - 

  andere vormen van herstelgebruik
• - 

  afbraak van afval

Daarnaast verplicht de aangenomen richtlijn lidstaten plannen op te stellen voor afvalmanagement en preventie van afvalproductie. Hierbij wordt gekeken naar het type afval, de hoeveelheid en de bron. In 2020 moet 50% van het huishoudelijk afval en 70% van het bouwafval gerecycled worden. Afvalverbranding zou ook kunnen dienen om energie op te wekken. Afval wordt dus steeds meer benaderd als een hulpbron in plaats van een last.

Nederland staat positief tegenover de Europese regelgeving, vooral waar het de modernisering van het afvalbeleid betreft. Nederland heeft, door zijn marktpositie, op het gebied van hergebruik veel belang bij een gelijkwaardig beleid voor afvalbeheer in de hele EU. Nederland gaat akkoord met het leggen van de nadruk op afvalpreventie.

Wel is de Nederlandse regering van mening dat afvalpreventie geen doel op zich is, maar een middel om de druk op het milieu te verminderen. Nederland is het oneens met het voorstel om alleen aan de preventieprogramma's kwantitatieve doelstellingen te koppelen. Daarvoor zijn de verschillen tussen lidstaten te groot voor wat betreft hun sociaal-economische omstandigheden en de fase van ontwikkeling van het nationale afvalbeleid. Nederland stelt wel dat er (juridische) onduidelijkheid bestaat over de ruimte die de huidige afvalstoffenrichtlijn biedt voor het bestaande beleid t.a.v. overstromingen en droogte en het beheer van water en waterwegen (dit betreft met name het verplaatsen van baggerspecie). Voortzetting van de Nederlandse praktijk moet op dit gebied mogelijk zijn, aldus de Nederlandse regering.

Hieronder staan een aantal veel gehoorde argumenten in de discussie over afval, waarbij bijna altijd wel kanttekeningen te maken zijn. Dat maakt de discussie boeiend, maar een oordeel niet eenvoudiger. De argumenten gaan over de rol die de EU in de discussie zou moeten spelen. Door op de links te klikken krijgt u meer informatie én nuancering.

Tip: Na het lezen van de argumenten kunt u zelf Uw reactie  geven.

Uw reactie

Door op Uw reactie te klikken kunt u laten weten, wat u van de verschillende argumenten vindt. Ook kunt u natuurlijk andere argumenten aandragen. Uw reactie wordt zeer op prijs gesteld.