Montesquieu Instituut: van wetenschap naar samenleving

Grondwet Hoofdstuk 1: Grondrechten

maandag 28 juni 2021

1

00:00:00,100 --> 00:00:03,346

(Schuivend geluid)

2

00:00:03,381 --> 00:00:07,432

Man:

Grondrechten? Democratie.

3

00:00:07,467 --> 00:00:08,847

Vrouw:

Recht op grond.

4

00:00:08,882 --> 00:00:10,693

Man:

Als je een oud kasteel hebt,

5

00:00:10,728 --> 00:00:12,474

zijn daar grondrechten op.

6

00:00:12,509 --> 00:00:13,894

Vrouw:

Ja, dat is toch de grondwet,

7

00:00:13,929 --> 00:00:16,906

gewoon de wet die er is.

8

00:00:16,941 --> 00:00:17,901

Vrouw:

De rechten die alle mensen

9

00:00:17,936 --> 00:00:19,356

hier in Nederland hebben.

10

00:00:19,391 --> 00:00:21,091

Voice over:

Grondrechten zijn aanspraken

11

00:00:21,126 --> 00:00:24,855

en vrijheden die de burger heeft

tegenover de overheid.

12

00:00:25,690 --> 00:00:28,736

Grondrechten staan in het eerste

hoofdstuk van de grondwet voor

13

00:00:28,771 --> 00:00:30,935

het Koninkrijk der Nederlanden.

14

00:00:31,470 --> 00:00:33,088

Man:

Ja het recht vrijheid van meningsuiting

15

00:00:33,323 --> 00:00:35,135

denk ik, dat lijkt me een

grondrecht, toch?

16

00:00:35,170 --> 00:00:36,328

Vrouw:

Vrijheid van godsdienst.

17

00:00:36,363 --> 00:00:37,761

Vrouw:

Nou Nederlands stemrecht bijvoorbeeld.

18

00:00:37,796 --> 00:00:39,751

Vrouw:

Ieder mens heeft recht op onderdak

19

00:00:39,786 --> 00:00:42,910

en recht op voedsel en

recht op kleding.

20

00:00:42,945 --> 00:00:45,602

Vrouw:

Dat je dan je eigen godsdienst mag,

21

00:00:45,637 --> 00:00:50,188

nou ja in Nederland of in andere

landen gewoon kan leven.

22

00:00:50,223 --> 00:00:51,459

Man:

Nou dat je geen onderscheid mag maken

23

00:00:51,494 --> 00:00:54,666

tussen vrouwen, mannen

blank, zwart, geen onderscheid

24

00:00:54,701 --> 00:00:56,076

tussen rassen en dergelijke.

25

00:00:56,111 --> 00:00:57,808

Voice over:

Er wordt een onderscheid gemaakt tussen

26

00:00:57,843 --> 00:01:01,599

klassieke grondrechten en

sociale grondrechten.

27

00:01:01,634 --> 00:01:04,804

Klassieke grondrechten gaan over de

vrijheden van burgers, zoals

28

00:01:04,839 --> 00:01:08,597

vrijheid van meningsuiting en

vrijheid van godsdienst.

29

00:01:08,632 --> 00:01:10,683

Ze beperken de macht van de overheid

30

00:01:10,718 --> 00:01:14,923

en garanderen de burger

een overheidsvrije sfeer.

31

00:01:14,958 --> 00:01:18,297

Sociale grondrechten zijn

verplichtingen die de overheid heeft

32

00:01:18,332 --> 00:01:20,327

ten opzichte van de burger.

33

00:01:20,362 --> 00:01:23,891

Zo is de overheid verplicht zorg te

dragen voor de bestaande zekerheid

34

00:01:23,926 --> 00:01:28,164

van de bevolking en de

bewoonbaarheid van het land.

35

00:01:28,199 --> 00:01:30,274

Grondrechten zijn niet absoluut.

36

00:01:30,309 --> 00:01:33,486

Soms mag de overheid

grondrechten beperken.

37

00:01:33,521 --> 00:01:36,534

Zo heeft iedereen recht op betogen,

maar een demonstratie

38

00:01:36,569 --> 00:01:39,011

kan worden beperkt in het

belang van het verkeer

39

00:01:39,046 --> 00:01:41,801

of ter voorkoming van wanordelijkheden.

40

00:01:41,836 --> 00:01:44,587

Iedereen heeft vrijheid van

meningsuiting, maar je moet

41

00:01:44,622 --> 00:01:46,508

je daarbij wel aan de wet houden.

42

00:01:46,543 --> 00:01:51,503

Je mag geen mensen beledigen of haat

zaaien of oproepen tot geweld.

43

00:01:51,538 --> 00:01:53,820

In Nederland bestaat een recht

op onaantastbaarheid van

44

00:01:53,855 --> 00:01:57,431

het menselijk lichaam, maar onder

voorwaarde mag in strafzaken

45

00:01:57,466 --> 00:02:00,911

DNA worden afgenomen voor onderzoek.

46

00:02:00,946 --> 00:02:04,782

In Nederland mag de politie niet zomaar

iemands huis binnengaan,

47

00:02:04,817 --> 00:02:07,652

maar bij onderzoek naar misdrijven

mag het soms wel.

48

00:02:07,687 --> 00:02:10,611

Daar zijn wel strikte regels voor.

49

00:02:10,646 --> 00:02:13,158

Voelt iemand zich in zijn

grondrechten aangetast,

50

00:02:13,193 --> 00:02:15,075

dan kan hij naar de rechter stappen.

51

00:02:15,110 --> 00:02:15,639

Interviewer:

Vindt u het belangrijk

52

00:02:15,674 --> 00:02:16,778

dat er grondrechten zijn?

53

00:02:16,813 --> 00:02:18,541

Vrouw:

Ja, anders weet je ook niet

54

00:02:18,576 --> 00:02:21,288

waar je vanuit moet gaan in Nederland.

Er moeten regels zijn om met elkaar

55

00:02:21,323 --> 00:02:22,554

te kunnen omgaan.

56

00:02:22,789 --> 00:02:24,800

Man:

Ik denk dat we dan geen structuur

57

00:02:24,835 --> 00:02:30,177

zouden hebben en dat het een warboel

zou worden in ons land.

58

00:02:30,212 --> 00:02:31,799

Man:

En of het risico dat je

59

00:02:31,834 --> 00:02:33,106

in een dictatuur belandt.

60

00:02:33,741 --> 00:02:37,929

(Eindtune)