Montesquieu Instituut: van wetenschap naar samenleving

Columns & Analyses

  • Brexit: zeven scenario's na week van onzekerheid

    Prof.Mr. Aalt Willem Heringa, 12 december 2018

    Prof.Mr. Aalt Willem Heringa
    Vier ontwikkelingen in de brexitonderhandelingen
    De brexitkwestie sleept voort. Het Britse Lagerhuis bespreekt momenteel de brexitdeal. We zitten in een nieuwe fase met vier unieke ontwikkelingen, te weten:
  • Stadsrecht of staatsrecht? Het verbod op gezichtsbedekkende kleding

    Dr. Gert-jan Leenknegt, 7 december 2018

    Gert-jan Leenknegt
    Door Gert-Jan Leenknegt en Eva van Vugt, Tilburg University.

    Eind juni stemde de Eerste Kamer in met de Wet gedeeltelijk verbod gezichtsbedekkende kleding, waarin het dragen van onder meer een boerka of nikab (maar ook een bivakmuts en integraalhelm) in het openbaar vervoer, in onderwijsinstellingen, zorginstellingen en overige overheidsinstellingen, strafbaar is gesteld. De wet is aangenomen, maar nog niet in werking getreden, omdat de verantwoordelijke minister eerst nog met lokale autoriteiten wil afstemmen hoe de wet gehandhaafd zal worden. De Amsterdamse burgemeester Halsema heeft echter aangegeven dit ‘boerkaverbod’ niet te zullen handhaven, omdat ze “het zó niet bij onze stad” vindt passen en vanwege de “schaarse handhaving en schaarse inzet van politie”. Rotterdam en Utrecht volgen haar: woordvoerders van deze steden stellen eveneens dat handhaving van het boerkaverbod “niet de hoogste prioriteit heeft”.
  • Het Marrakeshpact: juridische kanttekeningen

    Prof.Mr. Aalt Willem Heringa, 5 december 2018

    Prof.Mr. Aalt Willem Heringa
    Natuurlijk kan men zich politiek afvragen of het wenselijk dit Pact (het Global Compact for Safe, Orderly and Regular Migration) te ondertekenen (zie ook: 30573, nr 153, brief van de staatssecretaris aan de Tweede Kamer). Maar als daarbij wordt gezegd dat ondertekening leidt tot ongebreidelde immigratie, inbreuken op de nationale soevereiniteit, rechterlijk ingrijpen, of bindende verplichtingen, passen enkele kanttekeningen.
  • Relatie die je met een lampje moet zoeken

    Prof.Dr. Bert van den Braak, 1 december 2018

    Bert van den Braak
    De door het Interprovinciaal Overleg geschonken lampen, die in de Eerste Kamer onder andere op de ministerstafel staan, doen anders vermoeden, maar van een hecht verband tussen 'provincie' en Eerste Kamer is geen sprake. Die relatie bestaat uit niet veel meer dan de ene dag in de vierjarige zittingsperiode waarop de Statenleden de Eerste Kamerleden kiezen en uit een incidenteel bezoek van Statenleden aan de Eerste Kamer.
  • Vijf opties voor de Britten verdwaald in hun brexit

    Dr. Jan Werts, 30 november 2018

    dr. Jan Werts
    Vijf opties voor het Verenigd Koninkrijk nu er een brexit-akkoord ligt met de 27 andere EU-landen:

    1. Prime Minister Theresa May haalt het akkoord door het parlement
    2. Zo nee, gaat zij in Brussel heronderhandelen
    3. Ofwel vertrekt zij en zoekt - al dan niet na verkiezingen- de opvolger alsnog een deal
    4. Tweede referendum, waarna de Britten toch in de EU blijven
    5. Na Nieuwjaar leggen Londen en Brussel ‘last minute’ een noodverband tussen de EU-27 en het VK om totale economische chaos te verminderen.
  • Hoe nu verder met de brexit?

    Prof.Mr. Aalt Willem Heringa, 27 november 2018

    Prof.Mr. Aalt Willem Heringa
    Wat staat er nu in het Verenigd Koninkrijk te gebeuren na het vaststellen van de politieke verklaring over de toekomstige betrekkingen tussen EU en VK en na de ondertekening van de uittredingsovereenkomst door EU en VK?
    De uittredingsovereenkomst moet worden goedgekeurd door het Europees Parlement, door de Raad met gekwalificeerde meerderheid als gedefinieerd in art. 238 (3(b)) VWEU (de meerderheid moet 72% van de 27 lidstaten (=20) zijn en 65% van de bevolking vertegenwoordigen), en door het VK. De (parlementen van de) lidstaten komen er nu even verder niet aan te pas.
  • Gibrexit: conceptdeal legt gevoeligheden kwestie Gibraltar bloot

    Solange Pompl, 22 november 2018

    Solange Pompl
    Door Edgar Hoedemaker en Solange Pompl

    We zitten in de slotfase van de brexitonderhandelingen. Een conceptakkoord ligt klaar bij het Britse parlement, waarna de Europese Raad een standpunt zal innemen. Op het laatste moment dreigt Spanje nu echter dwars te gaan liggen. Dat heeft alles te maken met de kwestie Gibraltar, een stukje land grenzend aan het zuiden van Spanje, dat al enkele eeuwen geldt als Brits overzees gebied. Spanje betwist de status van het gebied tot op de dag van vandaag. De brexit zou het vertrek van Gibraltar uit de Europese Unie betekenen. Het kan, gezien het feit dat het niet soeverein is, zelfstandig ook geen aanspraak maken op EU-lidmaatschap. In het huidige brexitakkoord staat dat de EU de toekomstige relatie met het Verenigd Koninkrijk zal uitonderhandelen. Spanje geeft aan het hier niet me eens te zijn. Het land wil na de brexit zelf directe onderhandelingen voeren met Londen over de toekomstige relatie met Gibraltar.
  • We kiezen parlementen, niet regeringsleiders

    mr. Michiel Duchateau, 21 november 2018

    Michiel Duchateau
    Als we de geruchten mogen geloven komen de nieuwe Tweede Kamerverkiezingen veel sneller aan dan 2021. Niet omdat vertrouwen binnen de coalitie weg is, of omdat er een groot schandaal zou zijn, maar als gevolg van de Europese verkiezingen die volgend jaar in mei worden gehouden. Het schijnt namelijk dat er een Europese topbaan lonkt voor minister-president Rutte. Die ontkent dat weliswaar stellig, maar dat zegt niet zoveel. Op sommige functies kun je niet solliciteren. Daar moet je voor ‘genoemd’ worden. De redenering is nu dat Rutte de ideale kandidaat is voor een functie als Commissievoorzitter of voorzitter van de Europese Raad, en dat de huidige coalitie in Nederland het vertrek van Rutte niet zou overleven. Interessant hieraan is dat er zowel op Europees niveau als op nationaal niveau een wel erg directe relatie wordt gelegd tussen parlementsverkiezingen en de functie van regeringsleider. Staatsrechtelijk valt daarop nogal wat af te dingen. Het zou dan ook beter zijn – juist ook in de beeldvorming – parlementsverkiezingen niet te verengen tot het verkiezen van de leider.
  • Brexit: Zes mogelijkheden na conceptdeal

    Prof.Mr. Aalt Willem Heringa, 16 november 2018

    Prof.Mr. Aalt Willem Heringa
    Na het House of Commons debat van donderdag 15 November over de Withdrawal Agreement is het tijd om kort de balans op te maken, mede gegeven het feit dat enkele ministers, waaronder de Brexit minister Dominique Raab, hun aftreden bekend hadden gemaakt vanwege gebrek aan instemming met die overeenkomst.
  • De Grondwet als assepoester: klein gehouden door de grondwetgever

    Prof.Mr. Aalt Willem Heringa, 5 november 2018

    Prof.Mr. Aalt Willem Heringa
    In de Grondwet van 1983 was de nieuwigheid dat het gehele eerste hoofdstuk gewijd was aan grondrechten, en wel klassieke en sociale. Dat was als zodanig een hele verbetering. Drie aspecten maakten van deze nieuwigheid een relatief kleine innovatie.