Montesquieu Instituut: van wetenschap naar samenleving

Fellowship Gerard Breeman

Gerard Breeman

Sinds 1 januari 2009 is Gerard Breeman als fellow verbonden aan het Montesquieu Instituut. Hij is als universitair docent Bestuurskunde verbonden aan de Faculteit Governance and Global Affairs en voorheen aan de Universiteit Wageningen. In 2006 is Breeman in Leiden gepromoveerd op een onderzoek naar vertrouwen en overheidsbeleid.

Sindsdien heeft hij zich toegelegd op een onderzoek naar politieke en maatschappelijke agendavorming dat hij uitvoert samen met Dr. Arco Timmermans. Tijdens zijn fellowship zal hij deze onderzoekslijn verder verbreden.

1.

Onderzoek naar de politiek van de aandacht

Binnen het 'agenda onderzoek' staat de volgende vraag centraal: Waarom besteden media, politici en ambtenaren aandacht aan bepaalde maatschappelijke problemen en negeren zij andere onderwerpen? Duidelijk is dat politici, overheidsorganisaties en journalisten in hun werkzaamheden prioriteiten moeten stellen. Hun tijd en verwerkingscapaciteit zijn echter beperkt en zij kunnen niet elk maatschappelijk probleem evenveel aandacht geven. Vaak is het onduidelijk hoe zij prioriteiten stellen. Toch is het van groot belang te weten hoe problemen, vaak plotseling, hoog op de politieke en maatschappelijke agenda komen. Zonder politieke aandacht voor een probleem zal er ook weinig aandacht voor oplossingen zijn, terwijl ook nog het gevaar bestaat dat oplossingen hun eigen leven gaan leiden zonder daadwerkelijk bij te dragen aan het aanpakken van de bestaande problematiek.

Zeker wanneer het gaat over de invloed die ‘Europa’ heeft op de nationale politieke en maatschappelijke agenda is er nog veel onduidelijk. Tevens is het onduidelijk op welke wijze de maatschappelijke aandacht die er in de lidstaten wordt geschonken aan bepaalde beleidsvraagstukken van invloed is op de totstandkoming van de Brusselse agenda's. Vaak wordt gesuggereerd dat de aandacht voor typisch Europese onderwerpen gering is, maar zeker weten doen we dat niet. In het onderzoek wordt voor een drietal beleidsonderwerpen (milieu, veiligheid en onderwijs) geanalyseerd hoe de nationale agenda van Nederland en de Europese agenda elkaar wederzijds beïnvloeden. Dit gebeurt door de hoeveelheid aandacht voor verschillende onderwerpen op nationaal en Europees niveau over een langere periode in kaart te brengen. Het onderzoek spitst zich toe op de perioden waarin sprake was van verhoogde aandacht voor een onderwerp en analyseert de beïnvloedingsmechanismen tussen de nationale en Europese agenda’s.

Het uiteindelijke doel van het onderzoek is om meer inzicht te krijgen in het functioneren van de democratie en dan in het bijzonder de die de Europese Unie daarin speelt. Kennis van de dynamiek van politieke en maatschappelijke aandachtsvorming is daarbij essentieel. Het raakt aan de legitimiteit van politiek en ambtelijk handelen. Wie de agenda bepaalt, bepaalt tenslotte vaak ook het onderwerp en de toon van de discussie. Bovendien raakt agendavorming ook aan de responsiviteit van het overheidshandelen. Beleid dat slecht aansluit op de publieke opinie kan leiden tot onvrede, frustratie en, uiteindelijk, politiek rumoer. Responsiviteit is niet hetzelfde als hype(r)reactie, maar het vraagt wel degelijk een goede antenne voor maatschappelijke trends. Het vinden van een balans is dus van het grootste belang. Maar de vraag hoe men deze balans vindt en welke rol Europa hierbij speelt, blijft vooralsnog onbeantwoord.

2.

Valorisatie

Columns

3.

Meer weten?