Montesquieu Instituut: van wetenschap naar samenleving

De betekenis van de Grondwet 1815 voor België en Nederland

Koning Willem I

De Grondwet van 1815 van het Verenigde Koninkrijk der Nederlanden - de (kortstondige) hereniging van België en Nederland - heeft zowel in België als in Nederland haar sporen nagelaten. Dat was de conclusie van een op 13 november 2015 gehouden colloquium in Brussel waar Belgische en Nederlandse wetenschappers ingingen op de vraag in hoeverre deze Grondwet nog doorwerkte in het Belgische en Nederlnadse staatsbestel. Deze inleidingen zijn verzameld in de bundel De Grondwet van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden van 1815, Staatkundige en historische beschouwingen uit België en Nederland. Op 7 november krijgen tijdens de Vlaams-Nederlandse top in Gent de premiers Bourgeois en Rutte de eerste exemplaren van de bundel uitgereikt.

Op initiatief van de Algemeen Afgevaardigde van de Vlaamse regering in Nederland sloegen de Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten en het Montesquieu Instituut in De Haag de handen ineen om aandacht te schenken aan de betekenis van de Grondwet van 1815. Op 13 november 2015 vond in Brussel een colloquium plaats met een ambitieus en duidelijk programma: experts uit verschillende disciplines – zoals beoefenaars van het publiekrecht en het staatsrecht, rechtshistorici en historici van de politieke geschiedenis en de parlementaire cultuur - samenbrengen rond een aantal relevante probleemstellingen en discussiepunten, waarover op een genuanceerde en vooral kritische wijze van gedachten kon worden gewisseld.

De conclusie was dat in België de invloed van de Grondwet van 1815 en de toepassing ervan nog duidelijk aanwezig is. In Nederland is het huidige geschreven constitutionele recht – in de wandeling de Grondwet van 1983 genoemd - een product van wijzigingen van de Grondwet van 1815. De uitgangspunten van die Grondwet spelen daarbij nog steeds een belangrijke rol.

1.

Hoofdstukindeling en auteurs

Redactieraad

Prof.em.Dr. André Alen

Prof.Dr.Dirk Heirbaut

Prof.Mr. Aalt Willem Heringa

Mr. Careljan Rotteveel Mansveld

Inleiding

Mr. Careljan Rotteveel Mansveld

Prof.Dr. Karel Velle

De grondwet van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (1815) en het ontstaan van de Belgische constitutie (1831)

Prof.em.Dr. Els Witte

Het ingesleten pad. Over de betekenis van de grondwet van 1815

Prof.Dr. Remieg Aerts

De Grondwetsherzieningsprocedure in 1815 en de latere ontwikkelingen in België en in Nederland

Jeroen Van Nieuwenhove

Prof.Dr. Wim Voermans

Het bicamerisme in België in de lange 19de eeuw

Prof.em.Dr. Fred Stevens

‘Een voor Dames toegankelijke Heerensociëteit’. Bicameralisme in Nederland 1798 – 2015

Prof.em.Dr. Joop Th. J. van den Berg

Drie tinten grondwettelijke nietszeggendheid. Over de zeggingskracht van hoofdstuk 7 van de Nederlandse Grondwet

Dr.Mr. Wytze van der Woude

De kracht van het negatieve voorbeeld. Twee Grondwetten over de provinciale realiteit

Mr. Frank Judo

Soevereiniteit zo moeizaam gewonnen, zo geleidelijk geronnen? Grondwet 1815: het bestuur van de internationale betrekkingen met een perspectief van 1615 tot 2015 - van bestand tot E(M)U

Prof.Mr. Aalt Willem Heringa

Bij uitsluiting aan den Souverein, zonder eenige de minste ruggenspraak? Het volkenrecht, verdragen en de Grondwet van 1815

Dr. Frederik Dhondt

200 jaar Grondwet 1815: de nationale staat ‘revisited’

Prof.Mr. Luc Verhey

Slotwoord

Prof.em.Dr. André Alen