Montesquieu Instituut: van wetenschap naar samenleving

Film & Debat: De rode ziel

Kremlin
Bron: Meghas - WikiMedia

Op donderdag 13 september 2018 werd in de debatreeks Democratie in Debat de film 'De rode ziel' vertoond. Hoe komt het dat er nog zoveel Russen zijn die Stalin blijven verdedigen als held? De rode ziel legt de psyche bloot van de hedendaagse Rus en laat een wereld zien vol tegenstrijdigheden.

De documentaire laat aan de hand van portretten van gewone Russen, jong en oud, een wereld van contradicties zien. Een worsteling met een turbulent verleden, waarin angst, honger en geweld de boventoon voerden gaat vaak samen met een heroïsch beeld van Stalin en het communistische ideaal. De regisseuse Jessica Gorter laat in deze documentaire een land zien waarin trots belangrijker is dan herinneren.

Inhoud

1.

De film

In het land waar nagenoeg geen enkele familie gevrijwaard is gebleven van Stalins terreur van honger, angst en geweld, is nooit iemand veroordeeld voor de misdaden begaan onder zijn bewind. Is Stalin een held die de Sovjet-Unie naar de overwinning heeft geleid? Of kan hij verantwoordelijk worden gesteld voor de miljoenen slachtoffers die onder zijn regime zijn gevallen?

Tot op de dag van vandaag, meer dan 50 jaar na de dood van Jozef Stalin, zijn de inwoners van het huidige Rusland diep verdeeld over hoe om te gaan met pijnlijke herinneringen uit dit verleden. In een mozaïek van intieme portretten spreken gewone hedendaagse Russen over hun trauma’s, geworteld in een gewelddadig verleden. Verhalen van trots en pijn wisselen elkaar af.

Nostalgische verhalen over hoe het land onder het communistisch ideaal floreerde, staan lijnrecht tegenover pijnlijke herinneringen aan honger, geweld en verraad. Niet zelden hebben deze tegenstrijdige zienswijzen zich verenigd in één persoon. Gaandeweg laat deze indringende film zien hoe het Sovjetverleden doorleeft in de huidige generaties en daarmee het Rusland van nu nog steeds bepaalt.

2.

Het debat

Na afloop vond er een debat plaats met voormalig Ruslandcorrespondent, nu publicist Hella Rottenberg en de Russische mensenrechtenactivist Andrey Yurov.

Het gesprek was in het Nederlands, maar de bijdrage van Andrey Yurov werd vertaald.

3.

Democratie in Debat

Film & Debat is een samenwerking tussen Filmhuis Den Haag, het Montesquieu Instituut, Internationaal Perscentrum Nieuwspoort en ProDemos.