De grootste politieke familie van Nederland

Veertig jaar geleden kregen niet-Nederlandse ingezetenen voor het eerst het recht om mee te doen aan gemeenteraadsverkiezingen. Fons Meijer en Maaike van Deelen-Kamps blikken terug op een mijlpaal met een gemengde erfenis: politieke winst, maar ook blijvende ondervertegenwoordiging en tanend vertrouwen.

De affaire rond Nathalie van Berkel leidde tot haar vertrek als beoogd staatssecretaris én als Kamerlid. Hansko Broeksteeg onderzoekt of verplichte screening van politieke kandidaten zulke gevallen kan voorkomen, en wat gemeenten in dat opzicht van het Rijk kunnen leren.

Wat gebeurde er precies in Terneuzen, waar een besluit over een azc uiteindelijk leidde tot het vertrek van de burgemeester? Geerten Boogaard gebruikt de casus om een fundamentele spanning in het lokale bestuur bloot te leggen: die tussen de gemeenteraad als professioneel bestuursorgaan en als politiek forum van leken.

Richard de Mos domineert de Haagse gemeentepolitiek al jaren met zijn 'ombudspolitiek': dicht bij de burger, weg van de ideologie. Felix Bosch laat zien dat deze stijl van vertegenwoordiging veel ouder is dan De Mos, en dat de discussie erover dat ook is.

Tijdens gemeenteraadsverkiezingen staat de burgemeester opvallend genoeg aan de zijlijn. Klaartje Peters laat zien hoe veelzijdig het ambt in werkelijkheid is, en waarom die veelzijdigheid steeds vaker tot spanningen leidt.

Hoe verging het de colleges in de tien grote steden na de verkiezingen van 2022? Joan Smithuis trekt de balans op: van de entree van PvdD, Volt en DENK in het lokale bestuur tot populisme, coalitiecrises en de vraag wat de komende bestuursperiode beter kan.

Verkiezingsprogramma's staan vol beloften, maar hoeveel financiële ruimte hebben gemeenten eigenlijk om die waar te maken? Arjen Schep legt uit hoe de groeiende afhankelijkheid van rijksgeld de democratische functie van gemeentelijke belastingen onder druk zet.