Montesquieu Instituut: van wetenschap naar samenleving

Bundel 13: ‘Groot onderhoud of kruimelwerk’

Montesquieureeks - Groot onderhoud of kruimelwerk

Heeft de Nederlandse democratie en rechtsstaat groot, achterstallig onderhoud nodig, of blijft het beperkt tot kruimelwerk? Zorgt het advies van Staatscommissie Remkes voor te hoge constitutionele verwachtingen?

Dit is de vraag die centraal staat in de nieuwste bundel van het Montesquieu Instituut. Eind 2018 concludeerde de Staatscommissie Parlementair Stelsel – een commissie onder leiding van toenmalig commissaris van de koning in Noord-Holland: Johan Remkes – in haar rapport, genaamd ‘Lage drempels, hoge dijken’, dat de democratie en rechtsstaat in Nederland onder druk staan en versterking nodig hebben. Aan de hand van 83 aanbevelingen stelt de Staatscommissie voor hoe dit moet gebeuren.

Vanuit het Montesquieu Instituut reageren we nu op het rapport aan de hand van een reeks beschouwingen van deskundigen over de aanbevelingen van de Staatscommissie. De bundel gaat in op verschillende onderwerpen uit het advies van de Staatscommissie, zoals de kabinetsformatie, de positie van de Eerste Kamer, regionale vertegenwoordiging en parlementaire representativiteit en een bindend correctief referendum.

Eindredacteuren Jan Schinkelshoek en Aalt Willem Heringa concluderen dat de aanbevelingen van de Staatscommissie te hoog gegrepen zijn en niet erg haalbare voorstellen bevat. Afgezien van het belang van het rapport – namelijk dat het de waarden van het parlementaire stelsel heeft kunnen bevatten en herbevestigen – moet er dan ook niet te veel verwacht worden van de implementatie en het effect van deze aanbevelingen.

1.

Inhoudsopgave

Een Deltaplan?

Over het advies van de Staatscommissie

Aalt Willem Heringa & Jan Schinkelshoek

Je kan wel aan de gang blijven...

Over de voorgeschiedenis

Karin van Leeuwen

Een onderbelicht fenomeen

Over Staatscommissies

Toon Kerkhoff

Een overbodig voorstel

Over de gekozen formateur

Alexander van Kessel

Een nogal bescheiden ‘oplossing’

Over het terugzendrecht

Bert van den Braak

Democratie van streek?

Over regionale vertegenwoordiging

Caspar van den Berg & Bram van Vulpen

Tekortschietende representatie?

Over politieke partijen

Gerrit Voerman

Corrigerende tik voor de diplomademocratie

Over het referendum

Paul Dekker

Het nationale parlement ook als EU-parlement?

Over Europese integratie

Sofie Wolf

Decision-making with algorithms

On the digital state

Sarah Giest

Het is er niet en toch wel

Over het toetsingsrecht

Aalt Willem Heringa

Zonder verantwoording

Over de ‘inrichting’ van democratie

Joop van den Berg

Constitutionele zelfoverschatting?

Over de waarde van de Staatscommissie

Aalt Willem Heringa & Jan Schinkelshoek