N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Jaargang 12, nummer 133
‘Riskante democratische slijtage’
Marc Chavannes, Marc Chavannes
Het grote, groeiende onbehagen over de Tweede Kamer is een ‘riskante vorm van democratische slijtage’. Politiek commentator Marc Chavannes schetst een somber beeld van het functioneren van het parlement dat volgens hem, zowel binnen als buiten de Kamer, langzamerhand ‘alarmerende proporties’ aanneemt.<br />
<br />
Aan de vooravond van het nieuwe parlementaire seizoen heeft het Montesquieu Instituut een keur aan kenners gevraagd het functioneren van met name de Tweede Kamer te bekijken, uiteenlopend van versplintering tot omgangsvormen, van doorgeschoten controle tot aandacht voor wetgeving. Het totaalbeeld is niet verassend, of het zou moeten zijn dat [zoals Chavannes schrijft] ‘makkelijker blijkt te bedenken wat er anders moet dan die veranderingen door te voeren’.<br />
<br />
‘De krachteloze omgang met de eigen onmacht komt de Kamer duur te staan’, meent Chavannes, ‘nu het maatschappelijke klimaat grimmiger trekken vertoont dan jaren gebruikelijk is geweest. De veiligheid van politici is in het geding. Kabinetten hebben steeds meer moeite voldoende gezaghebbende rugdekking in beide Kamers te vinden, en gaan op zoek naar al of niet gelegitimeerde maatschappelijke draagvlakversterkingen. Vandaar de vele ‘tafels’, ‘kamers’, gezanten, en ‘akkoorden’ met vertegenwoordigers van deelbelangen. Het zijn paraparlementaire compromisprocedures met dubieus democratisch draagvlak.’
Joop van den Berg, Joop van den Berg<br>emeritus hoogleraar parlementaire geschiedenis
‘…Ons parlement houdt al eeuwen meer van zijn regering dan van zijn inwoners. Dit alles was minder bezwaarlijk, zolang kiezers zich loyaal aansloten bij grote levensbeschouwelijke gemeenschappen en dus niet hoefden te kiezen. Nu die gemeenschappen hun mobiliserende vermogen hebben verloren en kiezers op hun eigen oordeel zijn aangewezen, raken zij gedesoriënteerd en de volksvertegenwoordiging met hen...’
‘Het probleem van de huidige volksvertegenwoordiging is niet zo zeer een gebrek aan voeling met de samenleving als wel dat de ‘output’, de resultaten van de politiek, te wensen overlaten.’
‘Een gefragmenteerd parlement vertolkt juist meerdere geluiden uit de maatschappij. Dat biedt kiezers echt een keus en bevordert hun vertrouwen in de politiek.’
‘De gevraagde zelfbeheersing van de Kamer laat zich nu eenmaal moeilijk rijmen met de profileringsdrang die wordt opgestookt door tussentijdse peilingen en de druk vanuit de achterban om zaken aan de kaak te stellen.’
‘Een Kamer die meer aandacht heeft voor parlementaire controle, al dan niet vanwege politieke actualiteiten en incidenten. Wetgeving lijkt de sluitpost te worden van de parlementaire taakuitoefening.’
‘Nederland heeft een relatief kleine parlementaire staf. Met name de kleine fractiestaf valt op. Is dit een probleem voor het functioneren van de Tweede Kamer? De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat we dat niet zeker weten.’
‘Door zich vooral te focussen op de rol als ‘waakhond’ van de positie van de regering in Brussel en het beginsel van subsidiariteit, zet de Tweede Kamer oogkleppen op.’
