Analyse Regeringsverklaring - Bert van den Braak

Het is een open deur dat het kabinet-Jetten voor enorme uitdagingen staat. In de Tweede Kamer moeten steeds ministens tien zetels bij oppositiepartijen worden gevonden, voor een meerderheid en in de Eerste Kamer zijn dat er liefst zestien. Bij die zoektocht moet daarnaast de eenheid in de coalitie worden gehandhaafd, want alle drie de coalitiepartijen moeten instemmen met de voor die meerderheden benodigde compromissen.

De inhoudelijke vraagstukken zijn eveneens groot. Om er maar enkele te noemen: beheersing kosten zorg en sociale zekerheid en tegelijkertijd voorkomen van te sterke lastenverzwaringen (met name voor lagere inkomens), beheersing van de overheidsuitgaven en de lastige dossiers asiel en stikstof.

Tegenover dat alles staat een breder besef is dat de politiek nu echt moet 'leveren'. Problemen kunnen niet langer worden doorgeschoven. Een groot deel van de oppositie lijkt zich te realiseren dat een nieuwe crisis en kabinetsval niet de oplossing kan zijn en zelfs tot afkalving van de democratie kan leiden. Dat zal de compromisbereidheid vergroten.

Onzekere factor is zeker de Eerste Kamer, maar bredere steun in de Tweede Kamer helpt enorm bij het vinden van meerderheden in de Senaat. Probleem is wel dat er over een kleine anderhalf jaar Staten- en Senaatsverkiezingen zijn. Rutte II (2012-2017) had langer de tijd om omstreden plannen door de Eerste Kamer te loodsen. Hoe dat na juni 2027 gaat is ongewis.

Vooralsnog moet de nieuwe ploeg maar gewoon moedig voorwaarts, met hopelijk stuurmankunst en inschikkelijkheid.