Montesquieu Instituut: van wetenschap naar samenleving

Tussenbalans kabinet-Rutte II (tabel)

Het regeerakkoord van het tweede kabinet-Rutte bevatte een flinke lijst met beleidsvoornemens. De voornaamste daarvan, met name op het gebied van wetgeving, zijn in deze tabel opgenomen. Daarbij is aangegeven hoe daaraan uitwerking is gegeven en wat het resultaat was.

 

regeerakkoord

uitwerking

resultaat

De AOW-leeftijd wordt geleidelijk verhoogd tot 66 jaar in 2018 en 67 jaar in 2021 en vervolgens gekoppeld aan de stijging van de levensverwachting.

Goedkeuringswet verhoging AOW-leeftijd

Stb. 2012, 574

De uitkering op basis van de algemene ouderdomswet (AOW) voor samenwonende AOW-ers wordt gelijk getrokken met die van gehuwden.

Wetsvoorstel 33.853

Stb. 2014, 307

De partnertoeslag voor AOW gerechtigden wordt per 1 juli 2014 ingeperkt. AOW- gerechtigden die samen met hun partner (die nog niet AOW gerechtigd is) een totaalinkomen hebben van meer dan 50.000 (exclusief AOW) ontvangen niet langer de partnertoeslag.

33.687

ingetrokken

In de WWB leggen we vast dat gemeenten een bijstandsuitkering drie maanden moeten stoppen als de sollicitatieplicht niet wordt nageleefd. Hervatting vindt slechts plaats na een verzoek van betrokkene.

33.801

Stb. 2014, 269

Voor nieuwe gevallen wordt de maximale duur van een nabestaandenuitkering beperkt tot een jaar. In dat jaar kunnen zij met behulp van bestaande instrumenten een baan zoeken. Er is geen re-integratieplicht.

(33.318)

Stb. 2013, 115

We hervormen en versoberen de kindregelingen. Oogmerk is het stelsel te vereenvoudigen, de arbeidsparticipatie te verhogen en inkomensondersteuning te bieden waar die het hardste nodig is. De negen kindregelingen worden teruggebracht tot maximaal vier. Twee zijn in samenhang gericht op inkomensondersteuning (Algemene Kinderbijslagwet en Wet Kindgebonden Budget) en twee op participatiebevordering (inkomensafhankelijke combinatiekorting en kinderopvangtoeslag).

33.716

Stb. 2014, 227

De arbeidskorting neemt toe met een bedrag dat oploopt tot 500 euro per werkende per jaar in 2017.

(33.752)

Stb. 2013, 565

De verschillen in belastingheffing tussen ondernemers en werknemers zijn de afgelopen jaren toegenomen. Om meer evenwicht te bereiken wordt een winstbox ingevoerd in 2015.

(33.402/33.403)

 

De wettelijke winkelsluiting op zondag wordt opgeheven. Het is aan gemeenten om desgewenst nadere regels te treffen.

n.v.t.

via initiatiefwet-Verhoeven/Van Tongeren

Tussen 2013 en 2018 worden de kapitaaleisen voor banken (Basel III) geleidelijk verhoogd om de kans op financiële crises fors te verkleinen. We halen het groeipad voor de additionele buffers voor systeemrelevante banken (SIFI) naar voren om risico's verder in te perken. Dat doen we verantwoordelijk op basis van een risico-inschatting en een internationale vergelijking, mede met het oog op de concurrentiepositie.

33.849

Stb. 2014, 253

Nederland steunt de stapsgewijze totstandkoming van een Europese bankenunie. Er dient zo snel mogelijk sprake te zijn van effectief Europees bankentoezicht en opschoning van balansen. Onder strikte voorwaarden kan daarbij directe bankensteun uit het Europees stabiliteitsmechanisme (ESM) aan de orde zijn. Sluitstuk is een gemeenschappelijke resolutiemechanisme en een Europees depositogarantiestelsel.

verordening COM (2013) 520

 

De eisen van bekwaamheid uit het Lerarenregister en de bijscholingsplicht van docenten worden met ingang van 2017 wettelijk verankerd.

nog niet ingediend

 

De hoogte van de maximale variabele beloning binnen de financiële sector wordt wettelijk vastgelegd op 20 procent van de vaste beloning.

33.964

bij TK

De lasten tussen Europese lidstaten moeten eerlijk worden verdeeld. Voor Nederland betekent dit ten minste voortzetting van de eerder afgesproken correctie van 1 miljard.

 

korting behouden tijdens EU-top 7/8 febr. 2013

De langstudeerdersboete voor studenten wordt afgeschaft.

33.452

Stb. 2013, 70

Er komt een sociaal leenstelsel in het hoger beroeps- en universitair onderwijs voor de basisbeurs in de bachelor- en in de masterfase. Dit geldt voor nieuwe studenten met ingang van september 2014. De aanvullende beurs blijft buiten het sociale leenstelsel, om de toegankelijkheid van het onderwijs te garanderen.

34.035

Bij TK

De openbaarvervoerkaart voor studenten wordt een kortingskaart in 2015, die ook beschikbaar komt voor scholieren in het MBO. Vervoerskosten vallen (tot een zeker maximum) onder het sociaal leenstelsel.

34.035

bij TK

Bestuur, beheer en beloningen bij instellingen van hoger onderwijs worden in overleg met de sector versneld op orde gebracht.

nog niet ingediend

 

Nieuwe 'weigerambtenaren' worden niet aangesteld. De algemene wet gelijke behandeling wordt aangepast naar Europees model. De 'enkele feitconstructie' verdwijnt uit de wet. Scholen mogen homoseksuele leraren niet ontslaan en homoseksuele leerlingen niet weigeren of wegsturen vanwege hun seksuele voorkeur. Op scholen zal ook voorlichting worden gegeven over 'seksuele diversiteit'. Het wetsvoorstel lesbisch ouderschap treedt zo spoedig mogelijk in werking. Daardoor verbetert de juridische positie van lesbische ouders en hun kinderen.

n.v.t.

via initiatiefwet-Dijkstra/Schouw

Cultuur moet toegankelijk blijven. De BTW-verhoging voor podium- en beeldende kunsten gaat definitief niet door.

uitgevoerd

 

De landelijke publieke omroep krijgt een extra taakstelling. Deze kan onder mer worden gerealiseerd door de eigen inkomsten te vergroten, onnodige uitgaven aan ledenwerving te voorkomen en door de voorgenomen koppeling tussen ledenaantallen en budgetten van omroepverenigingen los te laten en te vervangen door systeem met A- en B- licentie. Toetreding van nieuwe omroepen blijft mogelijk.

33.664

Stb. 2013, 570

Financiering van zorg wordt in hoofdzaak inkomensafhankelijk. De zorgtoeslag verdwijnt. Voor 2017 gaan we uit van een nominale premie van 400, daarna blijft de verhouding tussen de nominale en inkomensafhankelijke premie constant. Het bestaande eigen risico wordt budgettair neutraal omgezet in een inkomensafhankelijk eigen risico. De zorgkosten blijven gelijk verdeeld tussen werkgevers en werknemers.

niet ingediend

 

De Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (ABWZ) wordt omgevormd tot een nieuwe landelijke voorziening waarin de intramurale ouderen- en gehandicaptenzorg landelijk wordt georganiseerd met budgetgrens middels de contracteerruimte. De voorziening krijgt daarbij een centraal beleidskader. (Wet langdurige zorg)

33.891

bij EK

Gemeenten worden geheel verantwoordelijk voor de activiteiten op het gebied van ondersteuning, begeleiding en verzorging. De aanspraken worden beperkt, dienstverlening wordt versoberd en meer gericht op waar ze het hardste nodig is en gaat vallen onder de wet maatschappelijke ondersteuning (WMO).

33.841

Stb. 2014, 280

"Eén gezin, één plan, één regisseur" is het uitgangspunt bij dedecentralisaties in het sociale domein: bij de wet werken naar vermogen, de algemene wet bijzondere ziektekosten, de wet maatschappelijke ondersteuning en de jeugdhulpverlening. Dit vergt ook één budget en één verantwoordelijke van overheidszijde.

33.935

bij TK

De nieuwe Jeugdwet waarborgt de gemeentelijke beleidsvrijheid. Elementaire kwaliteitswaarbogen voor cliënten blijven wettelijk verankerd.

33.684

Stb. 2014, 105; er komt een invoeringswet

Het wetsvoorstel tot wijziging van de Politiewet 2012 wordt voortgezet om de lokale inbedding van de politie te versterken, met name door burgemeesters meer te betrekken bij de aanwijzing van de regioburgemeester en door geregeld overleg tussen minister en burgemeesters te voeren over onderwerpen van lokaal belang.

32.822

Stb. 2012, 316

Straffen van meer dan twee jaar in eerste aanleg worden direct geëffectueerd, ook al wordt er hoger beroep aangetekend. Bij een delict met slachtoffers geldt dit bij straffen van meer dan een jaar.

nog niet ingediend

 

Er komt een adolescentenstrafrecht met een maximum voor jeugddetentie van twee jaar.

33.498

Stb. 2013, 485

Er komt een eigenbijdrageregeling voor gedetineerden.

   

Het wordt mogelijk levenslang toezicht te houden op zeden- en geweldsdelinquenten.

33.816

bij EK

Verdachten kunnen eenvoudiger tot de (snel)rechtszitting in voorlopige hechtenis worden gehouden.

33.360

Stb. 2014, 176

Het civiele proces wordt vergaand vereenvoudigd en gedigitaliseerd. Het onderscheid tussen verzoekschrift en dagvaarding kan vervallen. Hoger beroep wordt gestroomlijnd.

32.695

Stb. 2012, 100

Echtscheiding zonder tussenkomst van de rechter wordt mogelijk als er geen kinderen betrokken zijn en partners overeenstemming over de scheiding hebben bereikt.

akkoord MR 5 september 2014

 

Modernisering van het kansspelbeleid. Online kansspelen, sportweddenschappen en pokerevenementen worden strikt gereguleerd. Op de naleving van de aan de vergunning verbonden voorwaarden wordt strikt toegezien.

33.996

bij TK

De Raad van State wordt gesplitst in een rechtsprekend deel en een adviserend deel. Het rechtsprekende gedeelte wordt samengevoegd met de Centrale Raad van Beroep en het College van Beroep voor het Bedrijfsleven.

nog niet ingediend

 

Er komt een aangescherpte Voetbalwet met hogere straffen, boetes voor clubs die het hooliganverbod niet handhaven en stadion- en gebiedsverboden voor degenen die voor het eerst de fout in gaan.

33.882

bij TK

Overmatig alcoholgebruik door met name jongeren is zeer zorgelijk en leidt tot grote schade. De minimumleeftijd voor de verstrekking van alcohol gaat naar 18 jaar. Dit gaat gepaard met intensieve voorlichting en adequate handhaving.

33.341

Stb. 2013, 380

Werkgevers en malafide verhuurders die personen zonder verblijfsvergunning te werk stellen of onderdak bieden zullen hard worden aangepakt.

33.798

Stb. 2014, 249

Illegaal verblijf wordt strafbaar gesteld. Daarbij zijn particulieren en particuliere organisaties die individuele hulp bieden niet strafbaar.

33.512

ingetrokken

De eisen voor inburgering worden aangescherpt, zowel in het buitenland als in Nederland.

nog niet ingediend

 

Voor stemmen bij gemeenteraadsverkiezingen, naturalisatie en het niet verliezen van het verblijfsrecht bij het aanvragen van een bijstandsuitkering geldt nu een periode van vijf jaar. Die wordt verlengd tot zeven jaar.

nog niet ingediend

 

Wie de Nederlandse taal niet beheerst krijgt geen bijstandsuitkering. Dit uitgangspunt wordt consequent toegepast voor vreemdelingen uit derde landen, EU-onderdanen en Nederlanders.

33.975

bij TK

De hypoteekrenteaftrek blijft bestaan om de aanschaf van een eigen woning te stimuleren en wordt als volgt aangepast. Voor bestaande en nieuwe hypothecaire leningen wordt vanaf 2014 het maximale aftrektarief, in stappen van een half procent per jaar, teruggebracht naar het tarief van de derde schijf. De rente betaald op restschulden kan tijdelijk (maximaal 5 jaar) en onder voorwaarden blijven worden afgetrokken. De gunstige leningsfaciliteit voor starters van de Stichting Volkshuisvesting Nederland zal worden uitgebreid.

33.819

Stb. 2013, 583

De extra huuropbrengsten van corporaties die het gevolg zijn van de

maatregelen in de huursector worden via een heffing afgeroomd.

33.756

33.819

Ingetrokken

Stb. 2013, 583

De preventieve ontslagtoets in de vorm van een verplichte adviesaanvraag aan de Uitvoeringsorganisatie Werknemersverzekeringen (UWV) wordt gehandhaafd. De paralelle route via de kantonrechter vervalt.

33.818

Stb. 2014, 216

Voor 55-plussers die ontslagen worden gaat de inkomensvoorziening voor oudere werklozen (IOW) gelden, zonder partner- of vermogenstoets en met sollicitatieplicht. De IOAW vervalt.

   

Het wetsvoorstel Werken naar Vermogen wordt vervangen door een nieuwe Participatiewet, in te voeren op 1 januari 2014. Het kabinet ontwerpt een quotumregeling voor het in dienst nemen van arbeidsgehandicapten door grotere werkgevers. De quotumregeling wordt vanaf 1 januari 2015 (het jaar waarin de nieuwe wet ook voor bestaande gevallen in de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) gaat gelden) in zes jaar stapsgewijs ingevoerd.

33.161

Stb. 2014, 270

Het Eurovignet wordt verder toegespitst op schonere vrachtwagens. Eventuele geraamde meeropbrengsten komen ter beschikking voor investeringen in weg-infrastructuur.

nog niet ingediend

 

De Natuurbeschermingswet die in behandeling wordt aangepast. Waar mogelijk worden de verschillende beschermingsniveaus geharmoniseerd en waar relevant in overeenstemming gebracht met de Vogel- en Habitatrichtlijn en andere relevante wetgeving. Zo zal de wet bedijdragen aan de biodiversiteit in Nederland.

33.669

bij TK

De komende jaren wordt dierenwelzijn verder veranderd in de intensieve veehouderij. Uitgangspunt is het advies van de commissie Van Doorn.

nog niet ingediend

 

De provincies Noord-Holland, Utrecht en Flevoland worden samengevoegd, waarbij over de positie van de Noordoostpolder later een beslissing valt.

niet ingediend

 

Waterschapsverkiezingen gaan plaatsvinden op de dag van de verkiezingen voor de provinciale staten. We bevorderen opschaling tot tien à twaalf waterschappen. Waterschappen verdwijnen uit de Grondwet.

33.719

Stb. 2014, 63

Een wetsvoorstel tot afschaffing van de WGR+ samenwerkingsverbanden zal worden ingediend.

33.659

bij TK

Het wetsvoorstel tot vermindering van politieke ambtsdragers met 25% zal worden aangepast. Het aantal gemeenteraadsleden daalt tot het aantal dat al bestond voor de dualisering van het gemeentebestuur. We verwelkomen het initiatief op dit punt vanuit de Tweede Kamer. Dat geldt ook voor het initiatief tot deconstritutionalisering van de aanstelling van de burgermeester en de commissaris van de Koningin. De voorgestelde daling van het aantal provinciele politieke ambtsdragers zal wel 25% blijven.

initiatiefvoorstel

verworpen door EK

Stemmen vanuit het buitenland wordt makkelijker gemaakt.

nog niet ingediend

 

Het ontslagrecht van ambtenaren wordt in overeenstemming gebracht met het ontslagrecht van werknemers buiten de overheid. Ook secundaire arbeidsvoorwaarden van ambtenaren worden - na raadpleging van de sociale partners - gelijkgetrokken met die in de private sector.

initiatiefvoorstel-Van Weyenberg/Van Hijum

bij EK

In afwijking van het advies van de commissie Dijkstal wordt het salaris van bewindspersonen definitief niet verhoogd. in lijn hiermee passen we het wetsvoorstel normering topinkomens aan, dat heeft op de salarissen in de (semi-) publieke sector. De norm wordt 100 in plaats van 130 procent van het ministersalaris. Die geldt niet alleen voor topfunctionarissen, maar voor alle medewerkers. Het is mogelijk een uitzondering te maken als dat noodzakelijk is.

33.978

 

bij TK


Deze bijdrage verscheen in de Hofvijver van 29 september 2014.