N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Aan de slag…
Aan de slag? Het kabinet-in-wording onder leiding van premier-in-spe Rob Jetten heeft ogenschijnlijk zelfbewust de eerste stapjes op het slappe koord gezet.
De nieuwe coalitie van D66, VVD en CDA deed vrijdagmiddag de openingszet in wat een ongekende, gewaagde variant in het Haagse schaakspel belooft te worden.
Als minderheidskabinet is het vanaf de start – dinsdagmiddag in de Tweede Kamer - helemaal aangewezen op wisselende parlementaire meerderheden. Soms over links en dan weer over rechts denkt het/wil het/hoopt het gedaan te krijgen wat te lang is blijven liggen.
Dat is een gok. Al was het alleen maar omdat Nederland er aan gewend is geraakt geregeerd te worden door aan-elkaar-geplakte-meerderheden, het evenveel verguisde als veelgeprezen poldermodel. Niemand heeft ervaring met minderheidskabinetten. Ook de oppositie niet. Moet je er hard tegenin gaan? Of zo veel mogelijk meebuigen? Waar liggen grenzen wat je voor je rekening kunt nemen? Als je voor het een tekent, ben je dan indirect ook verantwoordelijk voor het ander?
Zo’n constructie vraagt minstens zo veel lenigheid van de nieuwbakken coalitie als van de oppositie. Ministers zullen er niet veel trek in hebben om lang als speelbal in de parlementaire arena gebruikt te worden, laat staan als Kop van Jut. Hoever reikt het incasseringsvermogen?
Onder dat gesternte heeft de Jetten-Yeşilgöz-Bontenbal-combinatie het voordeel van de openingszet niet geschuwd. Het heeft een stevige, kloeke aftrap gedaan, een concept-regeringsprogramma dat in elk geval de voornaamste kwesties en problemen benoemt. Zo’n zelfbewust bod, vergezeld van de uitgestoken hand, is waarschijnlijk de beste methode om in gesprek te raken met de oppositie, zowel ter linker- als ter rechterzijde. Natuurlijk valt er best wat op af te dingen. Maar waar het om gaat is of het een basis biedt voor een andere manier om met elkaar om te gaan.
Wie de impasse wil doorbreken, moet ergens beginnen. En hoe kan dat anders, beter dan met zelf te zeggen wat je wilt, hoe je denkt dat het moet?
Aan de slag. Bij de presentatie stond er een dikke, lichtelijk zelfvoldane, bijna provocerende punt achter dat motto. Van D66, VVD en CDA kon je natuurlijk niet verlangen dat ze er een vraagteken van hadden gemaakt. Maar een paar puntjes zou wel zo realistisch zijn geweest: Aan de slag…
Een minderheidskabinet is een avontuur met een open einde.
Den Haag, 30 januari
Jan Schinkelshoek, voormalig van de Tweede Kamer (CDA), was parlementair verslaggever en campagneleider.