Montesquieu Instituut: van wetenschap naar samenleving

Columns & Analyses

  • Naar nieuwe aanpak vluchtelingenprobleem

    Dr. Jan Werts, 9 juli 2018

    dr. Jan Werts
    Extra taak EU-leiders: binnenlandse branden blussen

    Politieke branden blussen bij anders omvallende regeringen. Dat is een nieuwe taak van de Europese Raad. Na een besluit hierover van de top opent Beieren centra om migranten terug te sturen. Ontschepingsplatforms in Noord-Afrika voor uit zee opgeviste migranten zijn, ter wille van Italië, een ander novum. Evenals nieuwe opvangcentra binnen de EU voor wie de Europese kust wel wist te bereiken.
  • Vastgehouden aan het referendum

    Prof.Dr. Joop van den Berg, 6 juli 2018

    Prof.Dr. Joop van den Berg
    Zou de Eerste Kamer ons allemaal een dienst bewijzen, als zij de stemming over de afschaffing van het raadgevend referendum zou opschorten totdat de staatscommissie parlementair stelsel (nota bene: een initiatief van de Eerste Kamer) met haar eindrapport is gekomen? Duidelijk wordt immers uit de ‘Tussenstand’ van de staatscommissie, dat die volhardt in haar van meet af aan uitgesproken verlangen naar een bindend correctief wetgevingsreferendum. Vaak wordt het consultatieve referendum beschreven als een soort van ‘oefening’ in het werken met referenda: als het helemaal misloopt, kan je als wetgever nog altijd de uitslag naast je neerleggen. Niet voortijdig weggooien, dus.
  • Zal het helpen?

    Dr. Bert van den Braak, 29 juni 2018

    Bert van den Braak
    Onvrede over de vertegenwoordigende democratie en middelen om die weg te nemen, zijn uitgangspunten van de Staatscommissie parlementair stelsel. Zij lijkt oplossingen vooral - niet uitsluitend - te willen zoeken via bekende wegen, zoals de gekozen formateur, het bindend correctief referendum en het terugzendrecht voor de Eerste Kamer. Dat blijven interessante opties, waarop in de komende weken collega-columnist Van den Berg en ik nader zullen ingaan. Vraag is echter - wat mij betreft - of de oplossingen echt een algemener gevoel van onvrede kunnen wegnemen.
  • Minister van staat: geen 'koninklijk besluit'

    Dr. Bert van den Braak, 25 juni 2018

    Bert van den Braak
    Vaak wordt de suggestie gewekt dat de verlening van de titel 'minister van staat' door de Koning geschiedt. Dat gebeurt dan weliswaar op voordracht van de ministerraad, maar de indruk bestaat toch dat dit een persoonlijk 'koninklijk besluit' is, zoals de Koning die ook vóór 1848 nam.
  • The presidential refusal to appoint a minister in comparative perspective – similar constitutional provisions but different interpretations

    mw Hoai-Thu Nguyen, 20 juni 2018

    Hoai Thu Nguyen
    Op 27 mei blokkeerde president Mattarella van Italië de benoeming van de eurosceptische Paolo Savona als minister van Economische Zaken. In Duitsland en Frankrijk gelden vergelijkbare wetten als het gaat om de benoeming van ministers. Toch worden de rechten van de president in deze landen anders geïnterpreteerd. Het recht van de president op benoemingen te blokkeren hangt niet alleen af van de wet, maar ook van het politieke stelsel van een land en de context waarin de wet is opgenomen.
  • Hoe onze Grondwet te herzien?

    Prof.Mr. Erik Jurgens, 19 juni 2018

    Geen foto beschikbaar
    De column van Bert van den Braak van 15 juni wijst op een verwaarloosd element bij de laatste herzieningen van de Grondwet: de procedure van die herziening.
  • Einde aan de fictie

    Dr. Bert van den Braak, 15 juni 2018

    Bert van den Braak
    Er is niemand die ontkent dat de huidige procedure voor grondwetsherziening onbevredigend is. De gang van zaken na de verkiezingen van 2017 versterkte die onvrede nog. GroenLinks liet openlijk weten afhandeling van het voorstel over de constitutionele toetsing te hebben getraineerd in de hoop dat er nu wel een meerderheid voor zou zijn. En (eerdere) initiatiefnemers weigerden voorstellen voor de tweede lezing van een grondwetsherziening in te dienen, waardoor zelfs onduidelijk was of die tweede lezing er wel kon komen. Het ging om twee zaken die evident strijdig waren met de bedoeling van de grondwetgever.
  • Burgerschapsonderwijs: meer vrijheid door aangescherpte regels?

    Caspar van den Berg en Anna-Jorien Prins, 11 juni 2018

    Geen foto beschikbaar
    Deze week maakte minister Slob van Onderwijs zijn plannen bekend om het burgerschapsonderwijs op Nederlandse scholen een meer verplichtend karakter te geven. Het is zijn bedoeling om duidelijker in de wet vast te leggen wat scholen aan burgerschapsvorming moeten doen, en om het voor de inspectie gemakkelijker te maken om scholen die daar niet aan voldoen, aan te pakken. Op het eerste gezicht niet zo’n voor de hand liggende stap voor een minister van onderwijs van ChristenUnie-huize, in een coalitie met alleen christelijke en liberale partijen.
  • Intrekking raadgevend referendum in de Senaat: zwakke fundamenten en averechtse effecten

    Prof.Dr. Frank Hendriks, 6 juni 2018

    Prof.Dr. Frank Hendriks
    Raadgevend referendum exit?
    De Eerste Kamer staat deze maand voor de vraag of ze kan instemmen met de intrekking van de Wet raadgevend referendum, die het korte tijd mogelijk heeft gemaakt om met een groot aantal handtekeningen een adviserend referendum af te dwingen over een parlementair aanvaarde, maar maatschappelijk betwiste wet.
  • Politici, aan de kant? Staatscommissies en het lange-termijn-perspectief

    Karin van Leeuwen, 28 mei 2018

    Karin van Leeuwen
    In december 2016 verscheen ‘Kind en ouders in de 21ste eeuw’ van de staatscommissie-Herijking Ouderschap: een dik rapport vol goed onderbouwde aanbevelingen over onder andere meeroudergezinnen en draagmoederschap. Hierop voortbouwend beloofden acht politieke partijen, waaronder VVD, D66 en CDA, in maart 2017 in het Regenboog Stembusakkoord snel een meerouderschapswet in te voeren. Toch liet minister Dekker onlangs weten pas minimaal over een jaar met voorstellen te komen. Volgens het regeerakkoord tussen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie is er namelijk eerst nog nader onderzoek nodig.